أبو الحسن الشعراني

255

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ . « 1 » مؤلف : شهوت معنى باشد كه ايجاب صفت مشتهى كند و از جملهء اعراض مخصوصه است كه قديم تعالى مختصّ است به قدرت بر آن و از جملهء اصول نعم است . علّامه شعرانى : متكلّمين قديم افعال را بر دو قسم مىكردند : يكى آنكه قدرت بر آن كسى ندارد ، مگر خداى تعالى و دوم آنكه هم خدا بر آن قدرت دارد و هم ديگرى . و قسم اوّل را اصول نعم گويند و معتزله كه اصل سخن از آنان برخاسته ، مقصود خويش را منقّح نساخته‌اند . و حقّ آن است كه چون وجود ممكن بسته به وجود حقّ است و در بقا بىنياز از او نيست ، در فعل هم هرچه كند به قدرت و اراده و اختيار حقّ كرده است ، بىآن‌كه جبر لازم آيد : « و لا جبر و لا تفويض بل أمر بين الأمرين » . و اصول و فروع نعم همه به قدرت حقّ است . « 2 » وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ . « 3 » مؤلف : نزد بعضى قنطار بر وزن فنعال و مقنطره مأخوذ از آن است از براى تأكيد و اصل آن در احكام است . يقال : قنطرت الشي أي أحكمته . علّامه شعرانى : قنطار اصلا يونانى بوده است و معرب شده و امروز در زبان‌هاى خارجى كنتال گويند و خوارزمى گويد : قنطار 120 رطل است . « 4 » وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ . « 5 » مؤلف : [ روايت مفصّلى را نقل مىكند كه اسب از باد جنوب آفريده شده است . ]

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 14 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 461 . ( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 14 . ( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 2 ، ص 185 . ( 5 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 14 .