علّامه شعرانى : كلام متشابه در همهء كتب علم و ادب و سير و اخبار هست كه معناى آن آسان دريافته نمىگردد ، بايد اهل فنّ و بصيرت آن را شرح و تفسير كنند و به نظر ديگران غلط يا متناقض مىآيد ، خصوصا در علم حديث و علم حكمت . و متشابه آن نيست كه هيچ‌كس نداند ، بلكه چيزى است كه همه ندانند . و اگر گويى : علّت وجود متشابه در كتاب‌ها چيست ؟ گوييم : از آن‌كه مردم در ادراك مختلفند و نويسندهء كتاب ملزم نيست در تأليف خود بدان اكتفا كند كه همه آسان درمىيابند و مطالب دشوار را ننويسد ، بلكه آن را هم بايد نوشت براى گروهى خاصّ . خداى تعالى در قرآن همان كرده است كه طريقهء مردم است در تأليف ؛ چون قرآن به طريق مكالمات مردم نازل شده است . « 1 » مؤلف : از عبد اللّه عبّاس آن است كه متشابه قرآن حروف التهجّى است كه در اوايل سوره است و اين آن بود كه جماعتى از جهودان به نزديك رسول صلّى اللّه عليه و آله آمدند چون حيى اخطب و كعب اشرف و مانند ايشان و گفتند : اى محمّد ! ما شنيديم كه از جملهء آن‌چه فرود آمد بر تو الم است ، به خداى بر تو كه چنين است و اين منزل است بر تو ؟ گفت : چنين است . گفت : اگر اين درست است ، چنان مىنمايد كه ملك امّت تو هفتاد و يك سال باشد و اين از حساب جمل گفت كه الف يكى و لام سى و ميم چهل ، جمله هفتاد و يك باشد . و آن‌گه گفت : يا محمّد ! از اين جنس دگر هست ؟ گفت : بلى ، « المص » . گفت : اين بيش‌تر است از آن ، اين صد و شصت و يك سال است ، و لكن دگر هست ؟ گفت : آرى « الر » . گفت : اين بيش‌تر است از آن ، اين دويست و سى و يك سال باشد . دگر هست ؟ گفت : آرى « المر » . گفت : اين بيش‌تر است ، اين دويست و هفتاد و يك سال است ، بر ما مشتبه شد ، ندانيم بر كدام گيريم بر كم‌تر يا بر بيشتر و ما به اين ايمان نياريم . خداى تعالى اين آيه فرستاد قوله : هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ .

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 442 .