أبو الحسن الشعراني
223
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
مؤلف : تعرفهم بسيماهم ، أي تعرف حالهم بالنظر إلى وجوههم لما يرى من علامة الفقر ، عن السدّي و الربيع . علّامه شعرانى : ربيع بن أنس البكري أو الحنفي بصري نزل خراسان . قال ابن حجر : رمى بالتشيّع ، مات سنة 140 أو قبلها . « 1 » مؤلف : به كفّاره يا بنده آزاد كند يا شصت مسكين را طعام دهد يا دو ماه پيوسته روزه دارد بر سبيل تخيير ، اين كفارهء نقض نذر باشد . علّامه شعرانى : و بعضى كفّاره يمين گفتهاند . « 2 » مؤلف : و حكم هردو ، اعنى نذر و عهد در شرع يكى است . قال الشاعر : هم ينذرون دمي و أنذر * إن لقيت بأن أشدّ ! علّامه شعرانى : شعر از عمرو بن معديكرب است از بحر كامل بر وزن چهار متفاعلن و در آخر مصراع دوم يك سبب خفيف زياده دارد بر وزن متفاعلاتن و آخر مصراع اوّل نون انذر است ، يعنى ايشان متعهّد شدند ريختن خود مرا و من متعهد شدم كه اگر ملاقات كنم ، بر آنها بتازم و حمله كنم . « 3 » مؤلف : سعيد جبير گفت : اينان آنان بودند كه با رسول صلّى اللّه عليه و آله به جهاد رفتند ، مجروح و مبتلا و زمن شدند ، نتوانستند جايى رفتن . و كسائى اين قول اختيار كرد ، براى آنكه محصر ممنوع بيمارى و زمانت باشد و محصور ممنوع دشمن باشد . علّامه شعرانى : صحيح آن است كه لفظ قرآن را به عموم باقى گذاريم و همهء اينها را مشمول دانيم ؛ چون تخصيص بىعلّت جايز نيست و هركس در راه خدا از كسب وا ماند چنانكه در طلب علم كوشد ، مشمول آيه است . « 4 » مؤلف : و در اين معنى بسيار گفتهاند و لكن جامعتر و نكوتر از آنكه قاضى
--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 387 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 380 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . همان ، ص 385 .