في فصيح الكلام أمور . « 1 » ما كَسَبْتُمْ . « 2 » مؤلف : آنچه اندوخته باشى . مفسّران گفتند : مراد به كسب در آيه ، تجارت است يا صناعت . عبيد بن رفاعه گفت : رسول صلّى اللّه عليه و آله بيرون آمد و گفت : « يا معشر التّجار ! أنتم فجّار ، إلّا من اتّقى و برّ و صدق و قال بالمال هكذا و هكذا » ؛ گفت : اى جماعت بازرگانان ! شما فاجرانى ، إلّا آن‌كه متّقى باشد و نيكوكار و راستگو كه مال خرج مىكند از اين جانب و از آن جانب . قيس بن ابى غرزة الغفارى گفت : ما را در عهد رسول صلّى اللّه عليه و آله در مدينه سمسار خواندندى ، رسول صلّى اللّه عليه و آله آمد و ما را نامى نهاد از آن بهتر و گفت : يا معشر التجار ؛ اى جماعت بازرگانان ! « هذا البيع يحضره اللغو و الكذب و اليمين فشوبوه بالصدقة » . علّامه شعرانى : در اسد الغابه « 3 » از داود طيالسى عبارت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را چنين آورده است : « يا معشر التجار ! إنّه يخالط بيعكم هذا الحلف فشوبوه بالصدقة » . غرض من از نقل آن بود كه تا اين حد نقل به معنى را با تغيير عبارت جايز مىدانستند و كسى از مسلمين اين‌گونه تغيير را منكر نشمرده است تا مرد نامجرّب و غيرمطّلع نپندارد حفظ الفاظ روايت و ضبط آن مانند قرآن واجب است و مىتوان به هر كلمه و حرف و تقديم و تأخير و فتح و ضمّ آن استشهاد كرد . در قرآن به تمام حروف و خصوصّيات عمل و احتجاج بايد كرد و در روايات صحيح به حاصل مضمون . « 4 »

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 2 ، ص 379 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 267 . ( 3 ) . اسد الغابة ، ابن اثير ، ج 2 ، حرف الدال المعجمة . ( 4 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 372 .