أبو الحسن الشعراني

195

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

بريزند و چه‌بسا لشكر اندك به آرامش دل راه تدبير را در حرب بشناسند [ كه ] بر دشمن بسيار فاتح آيند . « 1 » مؤلف : مفسّران گفتند : در تابوت عصاى موسى بود و پاره‌هاى الواح ، چون موسى الواح بينداخت ، بعضى از او شكسته شد و پاره‌اى از آن ترنجبين كه از آسمان فرو مىآمد در تيه و دو لوح از الواح تورات و نعلين موسى و عمامهء ابراهيم و [ به ] روايتى عمامهء هارون و تابوت در ميانهء بنى اسرائيل بود . . . خداى تعالى چهار فرشته را موكّل كرد بر آن گاوان تا ايشان را ميراندند تا به زمين بنى اسرائيل . علّامه شعرانى : قصّهء تابوت از عرائس ثعلبى مأخوذ است و نام اين قريه را در عرائس اردن نوشته است و در تواريخ و كتب نصارى و يهود اشدود است و شايد شين عبرى به سين يا زاء تبديل شود در لغت سريانى و عربى ، و اردن در عرائس تصحيف است . معنى صحيح مطابق با ظاهر قرآن همين است و به اعتقاد ما همه‌چيز اين جهان در تدبير ملائكه و مأموران الهى است كه حكما به عقل فعال تعبير مىكنند و گرنه از طبيعت كار محكم صادر نمىگردد و در تفسير المنار « 2 » احتمال داده است ملائكه صورت مجسّمهء فرشتگانى است كه بر روى صندوق از برنج ساخته و نهاده بودند و تحمله الملائكه يعنى ملائكة بار آن صندوق بودند و اين احتمالى است سخت بعيد ؛ چون در عربى حمل را نسبت به آن مىدهند كه بار برمىدارد نه به خود بار بر خلاف ركوب و نمىگويند ملائكه حمل مىكند صندوق را يعنى بار مىشود بر صندوق . « 3 » مؤلف : عبد اللّه عبّاس گفت : تابوت و عصاى موسى در بحيرهء طبريّه است در درياى طبرستان . علّامه شعرانى : درياى طبرستان زائد است از ناسخين كتاب يا از يكى از روات كه

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 297 . ( 2 ) . المنار ، ج 2 ، ص 483 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 300 .