أبو الحسن الشعراني

13

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

شتاب بايد كرد و معاد را زادى فراهم ساخت . زود برخيز كه آفتاب برآمد و كاروان رفت ، تا بقيّتى باقى است و نيرو تمام از دست نشده ، توسّلى جوى و خدمتى كن . « 1 » مرحوم علّامه شعرانى در علوم مختلفى چون فقه ، اصول ، حكمت و فلسفه ، تفسير و علوم قرآنى ، حديث و رجال ، رياضيّات ، پزشكى ، نجوم و هيئت تبحّر داشته و علاوه بر اينها از ذوق ادبى و قوهء شعر و سرايندگى نيز بهره‌اى وافر داشت . و به همين جهت و به حقّ علّامه ذوالفنون لقب گرفته است . حضرت آية اللّه حسن‌زادهء آملى در مورد شخصيّت علمى ايشان مىفرمايد : اين قهرمان علمى در جميع علوم مختلف منحصر به فرد بود ، هيچ كدام از علماى معاصر را عديل ايشان در جامعيّت علوم و احاطه به آنها نديديم . اديبى بارع و صاحب قلمى وزين و رصين و محكم و سنجيده در علوم ادبى فارسى و عربى بود . به زبان‌هاى فرانسه ، عبرى و تركى كاملا مسلط و به انگليسى به اندازهء رفع احتياج آشنا بود . فقيهى مجتهد و جامع شرايط فقهى در حد كمال بود . فيلسوفى الهى و متبحّر و حكيمى متضلّع در حكمت متعاليه و مشّاء و اشراق بود . در علوم رياضى به خصوص در هيئت كم‌نظير بود . طبيبى بود كه قانون شيخ الرئيس و شرح اسباب را درس مىگفت و مخترع حاذقى كه با ذهن بلندنگر وقّاد خود برخى آلات رصدى در شناخت قبلهء بلاد مختلف را اختراع نمود و محدّثى خبير كه از مشايخ حاملان روايت شمرده مىشد و رجالى ماهرى در درايت و تشخيص ثقات از ضعفا بود و مفسّرى متبحّر در تفسير قرآن كريم و علم قرائات بود . و بالجمله ، هنگام اشاره به علمايى كه جامع علوم و فنون مختلف بودند مشار بالبنان است و آثار درخشان ايشان بهترين شاهد صدق بر آنچه بر اين قلم رانده شد ، مىباشد . « 2 » حكيم متألّه حضرت آية اللّه جوادى آملى نيز دربارهء علّامه شعرانى چنين مىفرمايد : مرحوم آقاى شعرانى در طبيعيّات خيلى ماهر بود . ايشان مثال‌هايى را هم كه ذكر مىكند يا هندسى است و يا طبيعى و يا طبّى و مانند آن . اگرچه ممكن است مثال در اصل آن بحث نقش نداشته باشد ، ولى وقتى طلبه مىبيند كه اين مثال را استاد خوب بيان نكرد آن حسن قبول را دربارهء گفته‌هاى استاد

--> ( 1 ) . كيهان انديشه ، ش 45 ، ص 84 ، به نقل از نفس المهموم . ( 2 ) . كيهان انديشه ، ش 45 ، ص 81 .