علّامه شعرانى : اين طريقهء متكلّمان قديم است كه گويند : علت احتياج اشيا به آفريننده ، حدوث آنهاست ، و امّا متكلّمان اخير ، مانند خواجه نصير الدين طوسى و علّامه حلّى رحمه اللّه گويند : علّت احتياج امكان است نه حدوث ، « 1 » و در اين باب با حكما موافقت كرده‌اند . « 2 » وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها . « 3 » مؤلف : و آن‌چه خداى تعالى فرود آرد آب از آسمان ، بعضى گفتند : مراد سحاب است ، لأنّه يظلّك ، بر بالاى ماست كه ما را سايه مىكند . و اولىتر آن است كه بر آسمان حمل كنند تا حقيقت باشد . علّامه شعرانى : اين سخن و اين حمل صحيح نيست ؛ زيرا كه باران از ابر فرود مىآيد نه از آسمان و آياتى چند بر آن دلالت دارند ، مانند : فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ « 4 » ؛ يعنى باران را بينى از خلل ابر متراكم بيرون آيد . و مثل : وَ اللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّياحَ فَتُثِيرُ سَحاباً فَسُقْناهُ إِلى بَلَدٍ مَيِّتٍ « 5 » إلى غير ذلك . و آيات قرآن بعضى تفسير بعض ديگر مىكنند . « 6 » لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . « 7 » مؤلف : دلالاتى و علاماتى هست اين همه افعال محكم و متقن است دليل عالمى و قادرى كند .

--> ( 1 ) . تجريد الاعتقاد ، ص 54 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 401 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 164 . ( 4 ) . نور ( 24 ) آيهء 43 . ( 5 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 9 . ( 6 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 403 . ( 7 ) . بقره ( 2 ) آيهء 164 .