برخورد و مواجهه وانمود مىكند كه يكى از اين دو طرز تفكّر را به ديگرى اشتباه كرده است و همچنان تا حدّى پيش مىرود كه ارزشيابى يك مرد كامل را بد مىپندارد ، مثل آنجايى كه او را با مردى با كمال بيشتر مقايسه مىكند . البتّه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به هشدار ما نسبت به اين موضع‌گيرى در برابر فرستادگان خدا و بر حذر داشتن ما نسبت به آن توجّه خاصّى داشته ، مىفرمايد : « مرا بر موسى برنگزينيد ! » « 1 » ، و در اين صورت است كه قرآن به زبان مسلمانان اين گفتار را حكايت كرده است كه دليل بر اعتقاد و ايمان است : « لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ » « 2 » ، البتّه اين نفى تفاوت بين انبياء عليهم السّلام تنها متوجّه به تفاوت مربوط به پديدهء ايمان - يعنى اعتقاد به برخى از آنان و انكار ديگر انبياء - نيست ، آن طورى كه اين آيهء كريمه دلالت مىكند : « إِنْ تُبْدُوا خَيْراً أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا قَدِيراً » « 3 » ، « إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا » « 4 » ، « أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً » « 5 » بلكه شايسته است كه به هر نوع تفرقه‌اى نيز مربوط باشد كه در ارزشيابى

--> ( 1 ) - ر ك : صحيح بخارى : 4 / 1700 ، حديث 4362 و 6 / 2534 ، حديث 6519 و 6991 . و در حديث ديگرى آمده است : « از بين انبيا گزينش نكنيد ، زيراكه مردم در روز رستاخيز بيهوش مىشوند و من نخستين كسى خواهم بود ، زمين از او شكافته خواهد شد ، ناگهان موسى عليه السّلام را مىبينم كه قائمه‌اى از قائمه‌هاى عرش را گرفته است ، نمىدانم او از جمله كسانى بوده كه بيهوش شده يا به حساب نخستين بيهوشى او را گذاشته‌اند . » و اين حديث روشن‌تر و از حديث قبلى در تعبير از ملاك نهى از گزينش كم ابهام‌تر است - ( مترجم عربى ) ، ر ك : صحيح بخارى : 2 / 850 ، حديث 2281 و 3 / 1245 ، حديث 3217 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 5 / 19 ، حديث 7319 ؛ مسند احمد : 3 / 33 ، حديث 11304 ؛ المصنّف ابن ابى شيبه : 6 / 332 ، حديث 31837 ؛ صحيح ابن حبان : 16 / 301 ، حديث 7311 ؛ تفسير قرطبى : 7 / 297 ؛ عون المعبود : 12 / 277 . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيه 285 : ما در ميان پيامبران او ( خدا ) هيچ‌گونه فرقى نمىگذاريم . ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيه 149 : اگر نيكىهاى افراد را اظهار كنيد و يا مخفى نماييد ، مانعى ندارد ( به خلاف بدىها كه مطلقا جز در مواردى بايد كتمان شود ) ، و نيز اگر در برابر بدىهايى كه افراد به شما كرده‌اند ، راه عفو و بخشش را پيش گيريد ، بهتر است ، زيراكه خداوند بندگان شايستهء خود را با داشتن قدرت عفو مىكند . ( 4 ) - نساء ( 4 ) آيه 150 : آنها كه به خدا و پيامبرش كافر مىشوند و مىخواهند ميان خدا و پيامبران تفرقه بيندازند و اظهار مىدارند كه ما به بعضى از آنها ايمان داريم ، اگرچه بعضى ديگر را به رسميّت نمىشناسيم و به گمان خود مىخواهند ، در اين ميان راهى پيدا كنند . . . ( 5 ) - نساء ( 4 ) آيه‌هاى 149 ، 151 : آنها كافران واقعى هستند ، ما براى كافران عذاب توهين‌آميز و خواركننده‌اى فراهم كرده‌ايم . ( در -