آن را براى خودمان مىسازيم ، در اين صورت تنها استحقاق داريم كه اعمالمان را به عنوان اعمال اخلاقى ساختگى لحاظ كنيم . و قرآن كريم در غير نصوصى كه ذكر كرديم ، وظايف ويژهء ما را به ما خاطرنشان مىسازد ، همواره اهمّيّت اين وظيفهء كلّى را كه تمام وظايف ديگر را دربر دارد ، مورد تأكيد قرار مىدهد . و همّت ما را بدون هيچ محدوديّتى به استعمال فعل « عمل - عمل‌كرد » در صورت لزوم راهنمايى مىكند ، و براى اين منظور اوامرى پندآميز را به كار مىبرد و آنها را تكرار مىكند و مىگويد : « اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ » « 1 » ، « وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ » « 2 » به راستى قدريّهء اتّكالى نخستين دشمن اخلاق اسلامى هستند و ما نظر خودمان را دربارهء اين موضوع به روىداد ذيل استوار مىكنيم كه بزرگ‌ترين فرد از دو محدّث معروف ، يعنى بخارى و مسلم آن را روايت كرده‌اند ، بخارى از محمّد بن بشّار نقل كرده ، مىگويد : غندر از قول شعبة از منصور و اعمش روايت كرده‌اند كه ما از سعد بن عبيده شنيديم و او از ابو عبد الرحمن ، از قول على عليه السّلام نقل كرد : « كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در كنار جنازه‌اى بود ، چوبى را برداشت و شروع كرد با آن زمين را نقطه‌چين مىكرد و فرمود : كسى از شما نيست ، مگر اين‌كه جايگاه او آتش دوزخ و يا بهشت است . عرض كردند : يا رسول اللّه ! چگونه آتش را از خود دور كنيم ؟ فرمود : هر قدر ممكن است عمل كنيد » . « 3 » سپس اين آيه را تلاوت كرد : « فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى » « 4 »

--> ( 1 ) - توبه ( 9 ) آيه 105 : ( بگو : ) اعمال و وظايفتان را انجام دهيد ، و بدانيد كه خداوند عمل شما را خواهد ديد . ( 2 ) - آل عمران ( 3 ) آيه 136 : و اين چه پاداش نيكى است ، براى آنها كه اهل عمل هستند ! ( 3 ) - ر ك : صحيح بخارى : 4 / 1890 ، حديث 4661 و 4666 و : 5 / 2295 ، حديث 5863 و : 6 / 2435 ، حديث 6231 و 7113 ، و در حديث ديگرى آمده است : « عمل كنيد ، زيراكه هركس استعداد انجام كارى را دارد . » مؤلّف بين دو حديث موجود در صحيح بخارى را خلط كرده است ، و همين‌طور است در صحيح مسلم : 4 / 2039 ، حديث 2646 و 2647 ؛ بحار الأنوار : 64 / 119 ؛ صحيح ابن حبان : 2 / 45 ، حديث 334 ؛ الأحاديث المختاره : 1 / 305 ، حديث 195 ؛ مسند ابو يعلى : 1 / 454 ، حديث 610 ؛ توحيد شيخ صدوق : 356 ؛ سنن ترمذى : 4 / 445 ، حديث 2136 ؛ عوالى اللئالى : 4 / 22 ؛ سنن كبرا : 6 / 517 ، حديث 11679 ؛ مسند احمد : 1 / 132 ، حديث 1110 ؛ سنن ابن ماجه : 1 / 30 ، حديث 78 . ( 4 ) - ليل ( 92 ) آيه 5 - 10 : اما آن‌كس كه ( در راه خدا ) انفاق كند و پرهيزگارى پيش گيرد ، و جزاى نيك ( الهى ) را تصديق كند ، ما او -