تحقّق بخشيدن كمال ذات خويش است ، بنابراين بايد نتيجه گرفت كه آخرين اصل در اخلاقيّت نمىتواند چيزى جز بحث و گفت‌وگو از اين كمال باشد . علاوه بر اين ؛ لازم است كه ما تأكيد كنيم از جهت نگرش اخلاق قرآنى محال است كه بين اين دو نوع از خير شخصى مقابله برقرار كنيم ، زيرا موقعى كه قرآن براى ما مسئلهء بحث و گفت‌وگو از رفاهيّت مادّى را بر اين اساس مطرح مىكند كه مباح محض است ، بر اين مقدار اكتفا نمىكند كه پاكى دل را تنها شرط براى ايمنى و سعادت ابدى قرار دهد و بس ، و بلكه سرآغازى ارزشمند براى اكتساب و اجتهادى است كه همچنان جهت‌گيرى تلاش ما به سوى آن است ، و اگر ما يلى آيهء شريفه را كه بيانگر معناى اوّل است ، قرائت كن : « يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ ، إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ . » « 1 » ، و « مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ . » « 2 » ، و آن‌گاه راجع به معناى دوم اين آيه را بخوان : « خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها . » « 3 » ، و « وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتِينَ الزَّكاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً . » « 4 » ، و اين آيه : « وَ إِذا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتاعاً فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ ذلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ . » « 5 » . و در اين صورت آيا لازم نيست كه ما اين نوع از خير شخصى را از قاعدهء كلّى مستثنى بدانيم ؟ باوجود اين ، علىرغم همهء اعتباراتى كه به مصلحت اين نتيجه‌گيرى كمك مىكند ، ما معتقديم كه در مبدأ كمال نوعى چشم‌پوشى وجود دارد ، از اين‌رو در ذات خود و به تنهايى نوعى

--> ( 1 ) - شعراء ( 26 ) آيه‌هاى 88 ، 89 : روزى كه هيچ مال و فرزندانى سودى نمىدهد ، مگر كسى كه به حضور خدا بيايد ، با قلب سليم ( سالم از هرگونه شرك و كفر و آلودگى به گناه ) باشد . ( 2 ) - ق ( 50 ) آيهء 33 : آن كسى كه از خداوند رحمان در نهان بترسد و با قلبى پرانابه در محضر او حاضر شود . ( 3 ) - توبه ( 9 ) آيهء 103 : از اموال آنها صدقه ، يعنى زكات بگير ، تو با اين كار آنها را پاك مىكنى و نموّ مىدهى ! ( 4 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 33 : و شما در خانه‌هاى خود بمانيد و هم‌چون جاهليّت نخستين ( در ميان مردم ) ظاهر نشويد ، نماز را برپا داريد و زكات را بپردازيد و خدا و رسولش را اطاعت كنيد ، خداوند فقط مىخواهد پليدى و گناه را از شما اهل بيت دور كند ، و كاملا شما را پاك سازد . ( 5 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 53 : و هنگامى كه چيزى از متاع و وسايل زندگى از همسران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بخواهيد ، از پشت حجاب ( پرده ) بخواهيد ، اين براى پاكى دل‌هاى شما و آنان بهتر است .