محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

614

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

نيست . » « 1 » . امّا اگر در ريشهء اين عمل نگرش پاكى دخيل باشد و اگر شخص عامل به خاطر نظام برترى در توزيع سعادت كلّى اقدام مىكند و آن نظامى است كه اميد دارد با اين عمل در آن سهمى داشته باشد ، چه خود را فراموش كند و چه خود را در اين نظام فراگير كسى بداند ، در آن صورت ، نيّت شايسته قدردانى و سپاس مىگردد ، درحالىكه قبلا نيّت مبتذلى بوده است . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در روايتى كه ابو سعيد خدرى نقل كرده ، دراين‌باره مىفرمايد : « چه همراه خوبى براى يك مسلمان است ، مالى كه به مسكين ، يتيم و در راه مانده بدهد . » « 2 » ، و شايد در اين جا لازم به يادآورى سخن قبلى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد كه دربارهء اسبان فرمود : « براى مردى اجر است و براى مردى پوشش از عذاب و براى مردى بار گناه . » « 3 » . 2 - كماليّات و ذات اين ارزش را ممكن است به عنوان استعمال معتدل وسايل خوشگذرانى و رفاه ، به طور كلّى توصيف كرد « 4 » . توضيح اين‌كه هرگاه ما اين نوع كماليّات را بر اين اساس تصوّر نكنيم كه پاسخگوى انتظار ما و اشباع نياز فطرى ما هستند ، بلكه به حساب اين‌كه نوعى احسان و نيكى هستند كه عنايت الهى مىپسندد ، در كنار اين مطلب كه رضاى به آنها ما را موافق مشيّت الهى قرار مىدهد : « همانا خداوند زيباست و زيبايى را دوست مىدارد . » « 5 » در نظر بگيريم .

--> ( 1 ) - ر ك : سنن ابن ماجه : 2 / 724 ، حديث 2141 ؛ مصباح الزّجاجه : 3 / 6 ؛ مسند احمد : 5 / 372 ، حديث 23206 ؛ الأحاد و المثانى : 5 / 28 ، حديث 2566 ؛ الأدب المفرد : 1 / 113 ، حديث 301 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 5 / 201 ، حديث 7949 ؛ البيان و التّعريف : 2 / 271 ؛ فيض القدير : 6 / 382 ؛ تهذيب الكمال : 14 / 451 ؛ كشف الخفاء : 2 / 468 ، حديث 2987 . ( 2 ) - ر ك : صحيح بخارى : 2 / 532 ، حديث 1396 ؛ شعب الأيمان : 7 / 275 ، حديث 10290 ؛ تفسير قرطبى : 19 / 285 ؛ صحيح مسلم : 2 / 728 ، حديث 1052 ؛ المسند المستخرج على صحيح مسلم : 3 / 117 ، حديث 2346 ؛ سنن كبراى بيهقى : 3 / 198 ، حديث 5501 ؛ مسند احمد : 3 / 21 ، حديث 11173 ؛ مسند طيالسى : 1 / 290 ، حديث 2180 ؛ شرح نووى : 7 / 144 . ( 3 ) - مدارك اين حديث قبلا ذكر شد . ( 4 ) - از نمونه‌هاى اين قيدوبند ، خوش‌اندامى و شيك‌پوشى است ، اين دو نمونه به‌طور صريح در پرسشى آمده است كه حديث وارد ذيل اين مطلب پاسخ مىدهد . ( 5 ) - ر ك : صحيح مسلم : 1 / 93 ، حديث 91 ؛ فقه الرّضا ، علىّ بن بابويه قمى ، ص 354 ؛ صحيح ابن حبّان : 12 / 280 ، حديث -