عايدمان مىشود ، اعلام انگيزهء حقيقى عمل ، به مقدار بهره‌منديمان از تجربه‌هاى گذشته ، نسبت به مرتبهء زنهارى است كه در رفتارمان به كار برده‌ايم ، براى روبه‌رو شدن با وظايف و تكاليف دقيقمان . بنابراين ؛ اگر من حالت خويشتن‌دارى داشته‌ام ، مقدارى از نظم و انتظام در رقابت با شهوات و كنترل آنها را به دست آورده‌ام و من مىتوانم به قدر يك احتمال حكم كنم كه اعتبار قانون در حال اباحه همان است كه حاكم بر رفتار من است و نيازهاى مرا محدود مىسازد ؛ و امّا اگر من در حالت كشمكش و درگيرى بين وظيفه‌ام و هواى نفس قرار گرفتم ، اعتراف مىكنم كه غالبا هواى نفس مسلّط مىشود ، و براى من ثابت شده است كه در صورت اتّفاق وظيفه با خواست انسان . طبيعت نيز در نظر من حاكم بوده و حرف خودش را به كرسى مىنشاند . البتّه قرآن كريم به‌قدر كافى اين موضع‌گيرى متزلزل و رسوايى آن را توصيف كرده است . و آن موضعى است كه بيشتر وقت‌ها در برابر شرع چهره عوض مىكند ؛ گاهى تسليم شرع است و گاهى فاصله مىگيرد ! به پيروى از اين‌كه چه به دست مىآورد و يا از دست مىدهد از اشباع كردن نيازهاى خودخواهىاش را . از اين‌رو خداى سبحان مىفرمايد : « وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ وَ إِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتابُوا أَمْ يَخافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ رَسُولُهُ بَلْ أُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ . » « 1 » . هرگز . . . بنابراين ، سلطهء تكليف نسبت به خواسته‌هاى نفسانى ما بايد مطلق بلاشرط باشد ، و راهى پيش‌روى ما جز اين نيست كه از روى ميل و يا بىميلى بدان اعتراف كنيم : « إِنَّما كانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا . » « 2 » . و اين شعار ثابت مؤمنان است در برابر اوامر گوناگون خدا و پيامبرش « شنيديم و مطيع فرمانيم . » .

--> ( 1 ) - نور ( 24 ) آيه‌هاى 47 - 50 : و هنگامى كه از آنها دعوت شود كه به سوى خدا و پيامبرش بيايند تا در ميان آنان داورى كند ، گروهى از آنها روىگردان مىشوند ، ولى اگر حق داشته باشند ( و داورى به نفع آنان شود ) ، با سرعت و تسليم به سوى او مىآيند ، آيا در دل‌هاى آنان بيمارى است ، يا ( اگر بيمارى نفاق بر دل‌هاى آنها چيره نشده ) به راستى در شكّ و ترديدند ، يا مىترسيدند كه خدا و رسولش بر آنها ظلم و ستم كند ؟ بلكه آنها خود ستمگرند ؟ ( 2 ) - نور ( 24 ) آيهء 51 : سخن مؤمنان ، هنگامى كه به سوى خدا و رسولش دعوت شوند تا ميان آنان داورى كند ، تنها اين است كه مىگويند : شنيديم و اطاعت كرديم .