و اختلافى از اين قبيل در پيرامون وقوف بر كوه عرفات در اثناى حج در مكّه وجود دارد . « 1 » . بنابراين ؛ چگونه مىتوانيم اين استثناهايى را كه به تزلزل و تفرقه اصل كلّى ؛ اصل نيّت مىانجامد كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اعلان كرد كه همچنان لازم است در هر عمل اخلاقى ، تفسير كنيم ؟ پيروان مذهب فقهى عراق براى صحّت اعتقاد خود دو توجيه آورده‌اند ، ابتدا به آن تأويل شايع از حديث مربوط به نيّت پرداخته‌اند كه بطلان عمل همراه با نيّت نبودن تنها يكى از وجوه اين عبارت است . بنابراين ؛ نيّت شرط ضرورى و لازم است ، امّا نه براى وجود ذات عمل اخلاقى ، يعنى صحّت عمل ، بلكه شرط كمال و استيفاى ارزش كامل آن است . و همچنان در برابر مخالفان عقيده‌شان مىگويند عمل واجبى با حضور قلب انجام نگرفته ، بلكه به عنوان يك عمل معمولى صورت گرفته است ، هرگز ارزش مثبتى ندارد و مستوجب هيچ نوع پاداشى نيست ، ولى آن را به طور مطلق باطل و يا گناه نمىدانند و همين‌قدر كافى است كه صاحب آن عمل براى ابراء ذمّه

--> - ابن عابدين : 1 / 76 ؛ بدائع الصّنائع 1 / 17 ؛ تلخيص الحبير : 1 / 314 ؛ الموطّأ : 1 / 288 ؛ ر ك : مبحث نيّت براى وضو و غسل در كتاب‌هاى شيعهء اماميّه : مبسوط شيخ طوسى : 1 / 19 ؛ الكافى در فقه ، حلبى ، ص 132 ؛ سرائر ابن ادريس : ص 17 ؛ منتهى المطلب ، علّامه حلّى : 1 / 255 ؛ جامع المقاصد ، كركى : 1 / 203 ؛ كشف اللّثام : 1 / 502 ؛ تهذيب : 1 / 54 ؛ خلاف شيخ طوسى : 1 / 75 ؛ استبصار : 1 / 67 . ( 1 ) - اتّفاق‌نظر دارند بر اين‌كه وقت وقوف در عرفه ، روز نهم ماه ذيحجه است ، ولى در شروع زمان وقوف و پايان آن در اين روز اختلاف دارند . ر ك : روضة البهيّه : 2 / 269 ؛ الفقه على المذاهب الأربعة : 1 / 661 - 664 ؛ المبسوط سرخسى : 4 / 114 . حنفى ، شافعى و مالكى مىگويند : زمان وقوف از زوال روز نهم تا طلوع فجر روز دهم است ، چنان‌كه در : مبسوط سرخسى 4 / 55 ؛ شرح السّنهء بغوى : 4 / 319 و 409 ؛ المهذّب شيرازى : 1 / 233 ؛ الحاوى الكبير : 4 / 172 ؛ حلية العلماء : 3 / 337 ؛ فتح العزيز : 7 / 363 ؛ المجموع : 8 / 111 ؛ المدونة الكبرى : 1 / 415 ؛ بداية المجتهد : 1 / 348 آمده است . حنابله مىگويند : از طلوع فجر روز نهم ذيحجه تا طلوع فجر روز دهم است ، همان‌طورى كه در : المغنى : 3 / 433 ؛ الاقناع : 1 / 387 ؛ الفتح الرّبانى : 12 / 121 ؛ عمدة القارى : 10 / 5 ، آمده است . شيعهء اماميّه مىگويند : از وقت زوال روز نهم تا غروب خورشيد براى شخص مختار و امّا براى مضطرّ تا طلوع فجر است ، و مستحب است براى وقوف در عرفه غسل كنند ، مثل غسل جمعه ، و در عرفه هيچ عمل ديگرى جز حضور و وجود در هر جاى آن نيست ، هرچند خواب و يا بيدار ، سواره يا نشسته يا پياده در حال راه رفتن باشد : تذكرهء علّامه : 8 / 186 ؛ روضة البهيّة : 2 / 269 ؛ التّهذيب : 5 / 289 ؛ الخلاف : 2 / 337 ؛ استبصار : 2 / 301 ؛ المغنى : 3 / 436 ؛ المجموع : 8 / 110 ؛ الحاوى الكبير : 4 / 173 .