فصل چهارم نيّتها و انگيزه‌ها نيّت [ L'intention ] به معناى وسيع كلمه ، حركتى است كه بدان وسيله اراده به سوى كار معيّنى ، - خواه براى فراهم كردن ، يا براى رسيدن به آن - رو مىآورد . موضوع مباشر براى ارادهء فاعله همان عملى است كه مىخواهد انجام دهد ، ولى اين كار هم چون يك خواستهء ارادى به‌طور كامل امكان‌پذير نيست ، مگر موقعى كه انسان در متن آن عمل بنگرد و در پشت سر آن چيزى از خير و نيكى را ببيند ، آن نيكى هرچه باشد ، كار را در نظر انسان خوب جلوه مىدهد و انگيزهء وجود آن را بيان مىدارد و در همين‌جا موضوع غير مباشر و يا آخرين هدف نهفته است و اين همان چيزى است كه شخص عاقل و هوشيار بدان روى مىآورد و آنچه را كه بخواهد به دو مىرسد . واژهء « غايت » [ fin ] يا هدف [ but ] بر اين موضوع بعيد از آن جهت اطلاق مىشود كه در آينده تحقّق مىيابد و به‌طور مشخّص كوشش و تلاش به دنبال آن و براى رسيدن به آن است ، ولى از آن جهت كه اين موضوع يك آغاز و يا تفكّرى است كه فعّاليّت ارادى را براى خود آماده و مهيّا مىسازد ، به آن « انگيزه » [ Motif ] و يا « دافع » واداركننده [ Mobile ] نيز مىگويند ، بنابراين ؛ اين دو واژه از نظر همگان دو واژهء معتبر و به‌طور كامل مترادف و هم‌معنايند ، درعين‌حال اين دو واژه مشتمل بر انواع دلالت‌ها به مقدار كافى نيز هستند و براى تصوّرات ما ، در اين آماده‌سازى عملى نقش‌هاى مختلفى را ايفا مىكنند . بنابراين ؛ از آن جهت كه انگيزه است ، انديشهء بالاترين خير را به صورت عقلى محض در ذهن ما به وجود مىآورد ، در اجراى عمل مورد تصميم به كار گرفته مىشود و آن را يك عمل معقول مىسازد و مطابقت آن را با قانون و يا شرع بيان مىكند .