محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

437

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

الْمُتَّقِينَ . » « 1 » ، و ليكن : « وَ أَنَّ الْكافِرِينَ لا مَوْلى لَهُمْ . » « 2 » ، و آن‌ها : « يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ . » « 3 » ، « وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ . » « 4 » . و يكى از نصوص قرآنى در اين راه تا نهايت و آخرين نقطه پيش مىرود ، و افقى را كه در برابر مؤمنان شايسته مىگشايد ، تنها به كمك‌رسانى در كارهاى عادلانهء آنها و يارى مدافعان از آنها بسنده نمىكند ، بلكه آن حكم مربوط به اين دنياست : « وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ . » « 5 » . و البتّه ما مىدانيم كه اين‌ها در خلال قرن‌ها اتّفاق افتاده است ، ولى همچنان تا وقتى كه شرايطش تحقّق دارد ، باقى مىماند . هرچند كه برخى از امور به ظاهر اختلاف و تفاوت دارند ، ولى برطبق يك قانون انجام گرفته‌اند ، چون همهء آنها از مقرّرات و نوشتهء الهى هستند : « وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ . » « 6 »

--> ( 1 ) - جاثيه ( 45 ) آيهء 19 : آنها هرگز نمىتوانند تو را در برابر خداوند بىنياز كنند ، و ظالمان يار و ياور ( دوست و ولىّ ) يكديگرند و خداوند يار و ياور پرهيزگاران است . ( 2 ) - محمّد ( 47 ) آيه 11 ( - يك ب ) : به راستى كه كافران مولا و سرپرستى ندارند . ( 3 ) - توبه ( 9 ) آيه‌هاى 32 ، 33 ، فتح / 28 ، صف / 8 ، 9 ( - 3 ب ) : اين‌ها مىخواهند ، نور خدا را با دهان خود خاموش كنند ، ولى خداوند جز اين نمىخواهد كه اين نور را همچنان گسترده‌تر و كامل‌تر سازد ، هرچند كافران را خوش‌آيند نباشد . او كسى است كه رسول خود را با هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر تمام اديان پيروز گرداند ، هرچند مشركان نخواهند . ( 4 ) - روم ( 30 ) آيه‌هاى 4 ، 5 ( - يك آ ) : در آن روز مؤمنان ( به خاطر پيروزى ديگرى ) خوشحال خواهند شد ، به سبب يارى خداوند ؛ هركه را بخواهد يارى مىكند ، او صاحب قدرت و رحيم است . ( 5 ) - نور ( 24 ) آيهء 55 ( - يك ب ) : خداوند به كسانى كه از شما ايمان آورده‌اند و عمل صالح انجام داده‌اند ، وعده مىدهد كه آنها را قطعا خليفهء روى زمين خواهد كرد ، همان گونه كه پيشينيان را خلافت روى زمين بخشيد و دينى را كه براى آنها پسنديده ، به‌طور ريشه‌دار و پابرجا در زمين مستقر سازد و خوف و ترس آنها را به آرامش مبدّل خواهد كرد ، ( چنان مىشود كه ) تنها مرا مىپرستند و چيزى را شريك من قرار نخواهند داد ، كسانى كه بعد از آن كافر شوند ، فاسقان و تبه‌كاران واقعى آنها هستند . ( 6 ) - انبياء ( 21 ) آيهء 105 : و در زبور بعد از ذكر چنين نوشتيم كه سرانجام بندگان صالح من وارث ( حكومت ) زمين خواهند شد .