براى خودتان با همين اوضاع و احوال ، حالت تباين ظاهرى فرمودهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را ( با آيات قرآنى ) تفسير كنيد ؛ آنجا كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پذيرفته شدن صالحان و نيكوكاران را در بهشت به عنوان يك لطف از طرف خدا مىداند ، در روايتى كه ابو هريره از آن حضرت نقل مىكند كه فرمود : « عمل كسى هرگز او را وارد بهشت نمىسازد ، پرسيدند : يا رسول اللّه ، حتّى عمل شما ؟ فرمود : آرى عمل من هم ! مگر اين‌كه خداوند فضل و كرمش را شامل حال من كند . » « 1 » ؛ تباين و تفاوت با اقوال قرآنى كه از آن پاداش الهى و ميراث آسمانى به عنوان بهايى در برابر اعمال ما سخن مىگويد ، مانند اين آيهء شريفه : « وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . » « 2 » ، و اين آيه : « سَلامٌ عَلَيْكُمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . » « 3 » . 4 - مجازات الهى طبيعت مجازات الهى و اشكال مختلف آن اكنون وقت آن رسيده است كه از خودمان راجع به طبيعت و ماهيّت مجازات الهى و ميدان عمل آن ، آن‌چنان‌كه قرآن توصيف كرده است ، بپرسيم . درحالىكه تورات ، خوشبختى موعود را در نعمت‌هاى اين جهان مىداند و انجيل تقريبا آن را منحصرا در آسمان معرّفى مىكند ، مىبينيم كه قرآن مجيد ، همان‌طورى كه قبلا هم توضيح داديم ، مىخواهد بين اين دو مفهوم را جمع كند و ميان آن‌ها يك توافق ايجاد نمايد . حقيقت مطلب اين است كه جريان نسبت به قرآن ، يك جريان مصالحه و هم‌سويى است ، قرآن مىخواهد در مورد وحدت اوّليه مجازات دنيوى و اخروى ، به عنوان دو عنصر متكامل براى يك واقعيّت را ثابت كند ، همان كارى را كه شارحان مختلف كتابى به‌گونه‌اى در مورد بخشى از كتاب انجام مىدهند ، درحالىكه هركدام روى يك طرف مطلب ، شديدا اصرار مىورزند كه شارح

--> ( 1 ) - ر ك : صحيح بخارى : 7 / 10 ؛ مسند احمد : 2 / 235 ؛ سنن دارمى : 2 / 306 ؛ صحيح مسلم : 8 / 139 ؛ سنن كبرا : 3 / 18 ؛ مجمع الزّوائد : 10 / 356 ؛ فتح البارى : 11 / 354 ؛ الدّيباج على مسلم : 6 / 170 ؛ المصنّف عبد الرزّاق : 11 / 289 ؛ المعجم الكبير : 7 / 307 . ( 2 ) - زخرف ( 43 ) آيهء 72 : اين بهشتى است كه شما وارث آن مىشويد ، به خاطر اعمالى كه انجام مىداديد . ( 3 ) - نحل ( 16 ) آيهء 32 : سلام بر شما باد ! وارد بهشت شويد ، به خاطر اعمالى كه انجام مىداديد .