و سرانجام ، پستى صفت بخل و ولخرجى را در اين جهت منحصر مىكند كه هر دوى آنها صاحبشان را دچار ملامت و سختى مىكنند : « وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً . » « 1 » . ولى او امرى كه در مورد خير عمومى رسيده است كه به چنين نتيجه‌اى منتهى مىشود ، تعداد بيشترى است كه عبارتند از : - « ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ . » « 2 » . - « إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ . » « 3 » . - و مجازات قاتل ، تنها هدفش بايد گنه‌كاران باشد : « وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ . » « 4 » . - و اختلاف در بين سپاهيان كه باعث سستى و از هم‌پاشيدگى آنان ، و يا در جامعه كه موجب تباهى و از بين رفتن قدرتشان مىگردد : « وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ . » « 5 » . - مسلّح كردن سپاه در زمان صلح با هدف ترساندن دشمن : « تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ . » « 6 » . و در زمان جنگ بايد آماده باشيم و نبايد اسلحه‌مان را كنار بگذاريم ، حتّى در بين نماز ، و

--> ( 1 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 29 ( - يك الف ) : و هرگز دستت را بر گردنت زنجير مكن و بيش از حد ( نيز ) دست خود را مگشاى تا مورد سرزنش قرار گيرى و از كار فرومانى . ( 2 ) - فصّلت ( 41 ) آيهء 34 ( - يك الف ) : بدى را با نيكى دفع كن ، ناگاه ( خواهى ديد ) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است ، دوست گرم و صميمى شده است . ( 3 ) - مائده ( 5 ) آيهء 91 ( - يك ب ) : شيطان مىخواهد از راه شراب و قمار در ميان شما عداوت و دشمنى به‌پا كند و از نماز و ذكر خدا بازدارد . آيا شما ( باوجود اين ) خوددارى خواهيد كرد ؟ ( 4 ) - بقره ( 2 ) آيهء 179 ( - يك ب ) : قصاص براى شما مايهء حيات و زندگى است . ( 5 ) - انفال ( 8 ) آيه 46 ( - يك ب ) : و از پراكندگى و نزاع بپرهيزيد تا سست نشويد ، و قدرت و هيبت شما از بين مىرود ، استقامت كنيد كه خداوند با استقامت‌كنندگان است . ( 6 ) - انفال ( 8 ) آيهء 60 ( - يك ب ) : با اين وسايل دشمن خدا و دشمن خود را بترسانيد .