عين‌حال خودش را در امنيت ديد كه رازش هرگز برملا نمىشود ، در اين حال كه هرگز يك فرد ناظر جانبى وجود ندارد كه [ آدم اسميت - Adam Smit مىگويد ، و يا من اجتماعى - Le moi social ] در كار نيست ، چنان‌كه « بركسون » قائل است ، و نه هيچ شبحى از اين مجتمع انسانى ! هيچ‌كدام از اين‌ها هرگز چيزى جز يك كمك و ياور در حدود كفاف نيستند . البتّه قرآن كريم مىخواهد ما را در يك حدّ وسطى كاملا متفاوت با همهء اين‌ها و در برابر يك واقعيّت زنده قرار دهد كه همواره در هر زمان و مكانى در وجود خود ما حضور دارد . و ما نمىخواهيم از آن جماعت پرفضيلت و عظيم گفتگو كنيم كه قرآن كريم وجود باعظمت و ناديدنى آن‌ها را مورد تأكيد قرار داده است ؛ اين گروه از فرشتگان نگهبان كه انسان را همراهى مىكنند : « لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ . » « 1 » . و هم‌چنين نمىخواهيم از اين گروه هميشگى از كرام الكاتبين ( بزرگوارترين نويسندگان ) سخن بگوييم كه اين گروه : « عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ . » « 2 » . ، مكلّف به مراقبت از كارهاى انسانند ، به‌گونه‌اى كه : « ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ . » « 3 » ، هيچ‌چيز را فروگذار نمىكنند ! بلكه تنها مىخواهيم از آن چيزى صحبت كنيم كه از درون شخص سخن مىگويد : « سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ . » « 4 » . آن‌كسى كه ما را بدين وسيله مخاطب ساخته و مىفرمايد : « وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ وَ لا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ . » « 5 » .

--> ( 1 ) - رعد ( 13 ) آيهء 11 : براى انسان مأمورانى است كه پىدرپى از پيش‌رو و پشت سر او قرار مىگيرند و او را از حوادث حفظ مىكنند . ( 2 ) - ق ( 50 ) آيهء 17 : دو فرشته‌اى كه طرف راست و چپ او ملازم هستند ، اعمال او را دريافت مىكنند . ( 3 ) - ق ( 50 ) آيهء 18 : انسان هيچ سخنى را بر زبان نمىآورد ، مگر اين‌كه همان دم فرشته‌اى مراقب آماده براى مأموريّت ( و ضبط ) آن است . ( 4 ) - رعد ( 13 ) آيهء 10 : براى او ( خدا ) يكسان است كسانى از شما كه پنهانى سخن بگويند ، و يا آن را آشكار سازند ، و ( نيز براى او تفاوت نمىكند ) كسانى كه مخفيانه در دل شب و در ميان پرده‌هاى ظلمت گام برمىدارند و آن‌ها كه روز روشن به دنبال كار خويش مىروند . ( 5 ) - يونس ( 10 ) آيهء 61 : در هيچ حالت و كار مهمّى نمىباشيد و هيچ آيه‌اى از قرآن را تلاوت نمىكنيد و هيچ عملى را انجام نمىدهيد ، مگر اين‌كه ما شاهد و ناظر هستيم ، در آن هنگام كه وارد آن عمل مىشويد .