محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

363

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

را به خاطر سيرى مىخوريد و در سرزمينتان در امن و امان ساكن مىشويد ، و سلامت و تحيّت را در زمين قرار مىدهم تا شما بخوابيد و كسى نباشد كه شما را ناراحت كند و حيوانات وحشى پست را از روى زمين نابود مىكنم و هيچ شمشيرى در سرزمين شما نبرد و شما دشمنانتان را دور سازيد و در برابر شما به وسيلهء شمشير به خاك افتند . . . ولى اگر به سخنان من گوش فرا ندهيد و به هريك از اين وصايا عمل نكنيد . . . من اين بلاها را به سر شما مىآورم ؛ ترس ، سل و تب را بر شما مسلّط مىكنم . . . و شما بيهوده كشاورزى مىكنيد و دشمنان شما مىخورند ، و من توجّهم را بر ضدّ شما مىكنم ، پس شما در برابر دشمنانتان به هزيمت مىرويد و شكست مىخوريد . » « 1 » . و در جاى ديگر چنين مىگويد : « به خاطر آنكه شما اين احكام را مىشنويد و پاس مىداريد و بدان‌ها عمل مىكنيد ، پروردگار خداوند شما ، پيمان و احسان را براى تو حفظ مىكند كه بين پدرانت تقسيم كرده و تو را دوست مىدارد و به تو بركت مىدهد و تو را افزون مىگرداند و ميان شما فرد بىاولاد و نازائى نخواهد بود و هم‌چنين ميان دام‌هاى شما ، و خداوند تمام بيمارىها را از شما دور مىكند . و همهء نعمت‌هايى را كه پروردگار خداى تو به تو مىدهد ، همه را مىخورى . » « 2 » ما اين حق را داريم كه در برابر كثرت اين جريان صاحب تفكّر ويژه ، از وضعيتى كه موسى عليه السّلام داشت و در سخنان مرتّب خود مىناليد و عرضه مىداشت : « ( خداوندا ) به لطف و مهربانيت مردمانى را كه فدا كرده‌اى ، راهنمايى كنى ؛ به نيرو و توانت ايشان را به جايگاه قدست هدايت نمايى ! » « 3 » البتّه از كلمهء « جايگاه » اساسا چيز ديگرى را - غير از ارض موعود بعد از رود اردن ، شهر كنعانيان - اراده كرده است . . . با همهء اين‌ها ، اين همان تفسيرى است كه بخش ديگرى آن را براى ما مطرح مىكند : « جايگاه او را شما مىطلبيد و به آنجا مىآييد و موادّ سوختنى و حيوانات قابل ذبح و اشياء قابل تقسيم خود را به آنجا منتقل مىسازيد . . . » « 4 » و هم‌چنين از زمان آدم تا زمان موسى - تا پايان عهد وى به هيچ اشاره‌اى در هيچ مكانى به زندگى پس از مرگ برخورد نمىكنيم - گويا براى اعتقاد به زندگى ديگرى جايى در اديان

--> ( 1 ) - ر ك : سفر احبار الاويّين : 26 / 3 - 17 . ( 2 ) - ر ك : سفر تثنيه ، اصحاح هفتم / 12 - 16 و ر ك : اصحاح يازدهم : 13 و پس از آن . ( 3 ) - ر ك : خروج : 13 - 15 . ( 4 ) - ر ك : سفر تثنيه : 12 / 5 - 6 .