فصل سوم مجازات رابطهء انسان با قانون در برابر چشمانمان به صورت روآوردن و روگرداندن از سه دوره تشكيل يافته است ، و البتّه ما با تفكّر الزام و تعهّد به قانون همچنان در نقطهء آغازين بوده‌ايم و ليكن با تفكّر مجازات ، مىبينيم كه دايرهء اين رابطهء جدلى بسته است و آن آخرين وحدتى است كه از سه چيز تركيب يافته و بسيار به آخرين كلمهء از گفتگو شباهت دارد . بنابراين ؛ قانون مىخواهد دعوت خودش را متوجّه ارادهء پاك ما بنمايد ، و ما را ملزم مىسازد تا به آن دعوت پاسخ مثبت دهيم ، و پس از آن ؛ به مجرّد اين‌كه ما با كلمهء « آرى » و يا « نه » پاسخ داديم ، بدين وسيله ما بار مسئوليّتمان را به دوش گرفته‌ايم ، و در نهايت و به دنبال اين پذيرش ، قانون جايگاه ما را در برابر خود استوار مىسازد و پاداش و جزا مىدهد . بنابراين ؛ جزا ، عبارت است از بازتاب عمل قانون بر جايگاه اشخاصى كه در برابر اين قانون تسليم هستند ، و ما ديديم كه قانون اخلاقى مطلبى است كه در برابر هواى نفس ما نمىتواند مقاومت كند ، و واجب قطعى براى وجدان اجتماعى ما است ، با وجودى كه همان قانون اخلاق در كامل‌ترين و مقدّس‌ترين شكل آن براى وجدان فردى امر مقدّسى است . اين شكل سه ضلعى مسئوليّت كه ما از گفتگوى در آن بارهء فارغ شديم ، از همين‌جا نشأت مىگيرد . و نيز از اين‌رو است كه مجازات سه ميدان دارد كه در اين فصل آن‌ها را بررسى مىكنيم ؛ مجازات اخلاقى ، مجازات قانونى و مجازات الهى .