برمىگزينيم ، و نوع دوم عبارت از حسن استفاده و خوب به كار بستن نوع اوّل است . و اين همان فاصلهء نهايى از بدى و اختيار و گزينش كار بهتر است . جز اين‌كه آزادى در اينجا آزادى نجات نيست ، بلكه آن است كه از ما رفع مسئوليّت مىكند ، و آن آزاديى است كه شرط مسئوليّت است و اساس آن را برپا مىدارد . و مهم آن است كه بدانيم در تمام اعمال ارادى ما قدرت بر انجام هر دو طرف مخالف ( نقيض ) را داريم ، يعنى علىرغم تنگناى طبيعتمان و فشار طبيعت خارجى كه ما را در جهت انجام كار معيّنى ملزم مىنمايد ( و موقعى هم كه هدف اين فشار آن نيست كه ارادهء ما را به كلّى لغو كند ، چنان‌كه در حالت خواب رفتن و يا ديوانگى اتّفاق مىافتد ) ، باز هم مىتوانيم بدون اجبار و يا اضطرار و با تمام آزادى انتخاب كنيم ! براى هرچه بيشتر روشن شدن مطلب : چون جريان مربوط مىشود به نوعى از معرفتى كه ما داريم و ما بدى را در شرايطى انتخاب مىكنيم كه طرف او را ترجيح مىدهند ، درحالىكه ( به عكس ) ما مىتوانيم خوبى را انتخاب كنيم . به يك كلام ؛ آيا ما - به دنبال اختيارى كه داريم - به راستى سازندگان اجر و پاداشيم و يا شريكان در شقاوت اخلاقى خود هستيم ؟ البتّه ما تا حدّ اين ادعا پيش نمىرويم كه بگوييم تمام مردم از يك نيروى همسان بر انجام خير و شرّ برخوردارند و اين نيرو در نزديك شخص واحد در تمام شرايط وجود دارد . زيرا پايين آمدن از بالا رفتن - چه به معناى مادّى و يا در معناى اخلاقى - سهل و آسان‌تر است ، و ممكن است كه بگوييم اراده به‌طور كلّى داراى گرايش و ميلى است به پيروى از خير و نيكى محسوس دنيوى بيش از خير روحى و يا اخروى ؛ توضيح اين‌كه گاهى اراده احساس زحمت و سختى بيشترى در پيروى از دستورهاى عقل مىكند ، خيلى بيشتر از آنچه در حركت پشت سر اميال فطرى و عادت‌هاى موروثى و يا اكتسابى احساس مىكند . و چه‌بسا دقيق‌تر خواهد بود كه بگوييم : به راستى كه همهء اشخاص نسبت به همهء رذيلت‌ها و كارهاى بد مثل هم لذّت نمىبرند ، بنابراين هر انسانى نقطهء ضعف كوچك خود را دارد ، و به همين دليل است كه در برابر بعضى از گمراهىها به صورت كمترى مقاومت به خرج مىدهد تا برخى ديگر . و تمام آنچه در اين جريان است ، آن است كه ما اين زحمت و سختى را تا آنجا دشوار بدانيم كه آن را نوعى از محال به حساب آوريم .