مقدّمه محقّق كتاب سامى غريرى علم اخلاق ، به عبارتى علم قلب ، يكى از علوم ، بلكه سرچشمهء همهء علوم ، و اساس و محورى است كه تمام علوم پيرامون آن مىگردند ؛ بهتر بگوييم ، چشم چراغ همه علوم است . و همين علم است كه در آيات و روايات ستوده شده و خداى متعال فرموده است : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ . « 1 » و نيز مىفرمايد : فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ « 2 » زيراكه خوف و خشيت و بيم دادن تنها بر علوم اخروى استوار است ؛ چون علم اخلاق همان آرايش جان به فضايل و پالايش آن از رذايل و همچنين مراقبت و محاسبهء نفس است ، به منظور افزايش عوامل و اسبابى كه كسب اخلاق لازم در گرو آنهاست . بنابراين ، ارتباط مداوم با علم اخلاق ، تنها راه درمان نفس است و تنها اين علم است كه درمان دردهاى روح را در اختيار دارد ؛ از اين‌رو برخى از حكما آن را بر پزشكى - كه عهده‌دار معالجهء بيماريهاى جسمى است - ترجيح داده‌اند ، زيرا همان‌طور كه عقل به ضرورت معالجهء بيمارىهاى جسمى و حفظ بدن از نابودى و هلاكت فرمان مىدهد ، همچنين به ضرورت معالجهء بيمارىهاى قلبى و حفظ سلامت روح به طريق اولى حكم مىكند . و از طرفى ، علم اخلاق تنها علمى است كه از ملكات نفسانى مربوط به قواى نباتى ، حيوانى و انسانى و تشخيص فضايل از

--> ( 1 ) - فاطر ( 35 ) آيهء 28 : « تنها بندگان عالم و دانشمندند كه از خدا مىترسند . » ( 2 ) - توبه ( 9 ) آيهء 122 : « چرا از هر گروهى از آنان ، طايفه‌اى كوچ نمىكنند تا در دين و معارف اسلامى آگاهى يابند و به هنگامى كه ياران مجاهدشان از ميدان بازگشتند ، احكام الهى را به آنها تعليم دهند و از مخالفت بترسانند ، باشد كه از مخالفت فرمان خدا بپرهيزند » .