ميان تنزيل و تنزل . گويى علت انتخاب مادهء انزال و صورى كه از آن مشتق مىشود و يا بدان مربوط مىگردد بزرگداشت و تكريم قرآن است ، زيرا اين ماده بر علوّ مرتبه و عظمت صاحب اين كتاب اشاره دارد . همچنان كه خداوند تعالى مىفرمايد : « حم . وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ . إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ . وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ » . « 1 » علاوه بر اين ، تأويل انزال به اعلام با كاربرد قرآنى اين واژه از سه جهت قرابت و توافقى تام دارد : اول ، مقام كلام مقام دلالت و افهام است ، و شكى نيست كه قرآن كلام است . پس ، تأويل انزال به اعلام رجوعى است به آنچه از تعلق كلام دانسته و از تحقق آن فهميده مىشود . دوم ، مقصود از تحقق قرآن در لوح محفوظ و آسمان دنيا و قلب پيامبر ( ص ) اعلام و مطلع ساختن مخلوقات دو عالم برتر و پست‌تر از اراده و خواست خداوند مبنى بر هدايت بشر بر اساس آن است . سوم ، تفسير انزال به واژهء اعلام با تمامى استعمالات و كاربردهاى قرآنى اين واژه و كليهء اشكال نزول قرآن هماهنگى دارد . 2 . مراحل نزول قرآن خداوند متعال قرآن را به سه مرحلهء نزول شرافت بخشيد : الف . مرحله اول ، نزول به لوح محفوظ است و دليل آن سخن پروردگار سبحان است كه فرمود : « بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِيدٌ . فِي لَوْحٍ مَحْفُوظٍ » « 2 » نحوهء نزول قرآن بر لوح محفوظ و زمان آن را كسى جز خداوند متعال و آن كه بر غيب او آگاهى دارد نمىداند . اين نزول به طور يك جا و غير متفرق بوده است ؛ زيرا اولا ظاهر لفظ در اين معنا اطلاق دارد و دليلى بر انصراف از آن نداريم . ثانيا اسرار و عواملى كه نزول تدريجى قرآن را بر قلب پيامبر ( ص ) ايجاب مىكند در اين مرحله از نزول مطرح نيست . حكمت اين نزول به حكمت عامى كه در وجود لوح محفوظ بوده است بازمىگردد .

--> ( 1 ) . « حم ، سوگند به ( اين ) كتاب روشن و روشن‌كننده كه همانا ما آن را قرآنى به زبان تازى كرديم ، باشد كه شما به خرد دريابيد . هرآينه آن ( قرآن ) در مادر و اصل كتابها ( لوح محفوظ ) نزد ما والامرتبه و استوار است . » ( زخرف : 1 - 4 ) ( 2 ) . « بلكه آن ( سخن ) قرآن ارجمند است . در لوحى محفوظ » ( بروج : 21 - 22 )