پيشگفتار كتابى كه در پيش رو داريد ترجمه و تحقيق كتاب ارجمند مناهل العرفان فى علوم القرآن اثر محمد عبد العظيم الزرقانى ، به همراه توضيح ، تعليق و حواشى است . زرقانى يكى از عالمان دورهء بيدارى اسلامى مصر است . اين عصر كه از ابتداى قرن چهاردهم و در پى مجاهدت‌هاى سيد جمال الدين اسدآبادى ( 1839 / 1254 - 1897 / 1315 ) آغاز شد ، با پايمردىهاى بزرگ مردانى چون محمد عبده ( 1849 / 1276 - 1905 / 1323 ) به شكوفايى نشست . در اواسط اين قرن يعنى حدود سال‌هاى 1330 ه ق الى 1370 ه ق نسلى از عالمان روشن‌بين در مصر پديد آمدند كه با پيروى از تعاليم آن بزرگان ، بازگشت به قرآن و اسلام را شعار خويش ساختند و در بيدارى امت اسلامى و دفاع از كيان اسلام و قرآن سخت كوشيدند . از جملهء اين عالمان عبارت‌اند از : شيخ طاهر جزايرى ( م 1365 ه ق ) ، شيخ محمد ابو دقيقه ( م 1359 ه ق ) ، شيخ محمد بن على سلامه ( م 1362 ه ق ) ، شيخ محمد بخيت المطيعى ( 1270 ه ق - ؟ ) ، شيخ محمد حسنين مخلوف ( م 1355 ه ق ) ، شيخ مصطفى صادق الرافعى ( م 1355 ه ق ) ، شيخ عبد العزيز جاويش ( م 1347 ه ق ) ، شيخ طنطاوى الجوهرى ( م 1358 ه ق ) و شيخ محمد عبد اللّه دراز ( م 1377 ه ق ) . اين عالمان هريك با آثار و تأليف‌هاى خود ، رشتهء علوم القرآن را در قرن 14 بارور ساختند . زرقانى از همين نسل از عالمان مصرى است . از زندگى وى اطلاعات زيادى در دست نداريم . خير الدين زركلى به معرفى كوتاهى از وى به اين شرح بسنده كرده است : محمد عبد العظيم زرقانى ( م 1372 ه ق ) از عالمان الازهر مصر . وى از دانشكدهء اصول الدين دانشگاه الازهر فارغ التحصيل شد و به عنوان مدرس علوم القرآن و حديث در همان دانشكده به تدريس پرداخت . آثار او