محمود بن محمد حسنى واعظ

8

تفسير شريف البلابل القلاقل (فارسى)

آنچه مسلم است : 1 - شيعى اثنا عشرى و از علماى بزرگ قرن هفتم بوده است . دليل تشيع او تفسير حاضر است و فى الجمله سخن او در همين تفسير : پس روشن شد كه « وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ » دوازده امام باشند اول ايشان امير المؤمنين و آخر ايشان محمد بن الحسن صاحب الزمان صلوات الله عليهم اجمعين . 2 - اهل بيهق ، از آسياى ميانهء آن روزگار بوده است . 3 - فرزندش « على » نام داشته و همانند پدر « قوام » خوانده مىشده . 4 - صاحب تأليفات ديگرى چون : دقائق التأويل و حقائق التنزيل ، تفسيرى كه آن را پس از بلابل ، و باز هم به خواهش فرزندش على ، ساخته است . و نيز : هداية العوام فى عقائد الانام كه در عقايد است و آن را پيش از دقائق التأويل ساخته است . همچنين : تأليف رسائل كلامى در فاصله سالهاى 659 و 660 ، كه نسخه‌اى از آنها اينك در كتابخانهء ملك نگهدارى مىشود . 5 - از ذوق شعرى بىبهره نبوده و چنانچه در اين تفسير خواهد آمد ( قل لا اسألكم عليه اجرا الا المودة فى القربى ) چنين سروده : تا حبّ على و ان بتولت نبوذ * اميد شفاعت رسولت نبوذ كر تو ز همه كناهها توبه كنى * بى حبّ على توبه قبولت نبوذ و ذيل اعراف / 30 : در اصلت پاك چون جان آفريدند * بعينه محض ايمان آفريدند تو ناپاكى قرين خويش كردى * نه در اصلت ازين‌سان آفريدند