تفكّر اولين بار كه شنيدند منكر آن شده و آن را سحرى آشكار ناميدند كه ستمگرى و عنادشان را آشكار مىساخت . أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ ؛ در اين آيه خداوند از نقل سخن مشركان كه آيات قرآن را سحر ناميده بودند اعراض كرده و به اين سخن آنها پرداخته كه مىگفتند : محمّد صلّى اللَّه عليه و آله آنها را به دروغ به خدا نسبت مىدهد و گويى ( خداوند ) فرموده است : اين سخن را رها كن و گفتار زشت و شگفت آور مشركان را بشنو براى اين كه محمّد صلّى اللَّه عليه و آله توان اين كار را نداشت تا آن آيات را بگويد و به خدا دروغ ببندد و اگر پيامبر در ميان ديگر عربهاى فصيح تنها به اين كار قادر بود اين توان پيامبر بر انشاى آيات ، معجزه‌اى بود بر خلاف عادت و اگر معجزه بود خداوند او را تصديق مىكرد در حالى كه خداى حكيم دروغگو را تصديق نمىكند بنا بر اين خدا به كسى افترا نمىزند و ضمير افترا به خدا بر مىگردد و مقصود از افترا بستن همان آيات قرآنى است . قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ ؛ اى پيامبر بگو : بر فرض كه من افترا زده باشم ناگزير خدا مرا به كيفر افترا زدن بر او بسرعت مجازات خواهد كرد و شما نمىتوانيد كيفر او را از من دفع كنيد پس چگونه خود را در معرض كيفر او قرار دهم . گويند فلانى هر گاه خشمگين شود نمىتواند خود را نگاهدارد ، و نظير آن است آيهء : قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ ؛ « بگو اگر خدا بخواهد مسيح بن مريم و مادرش و همهء كسانى را كه در روى زمين هستند هلاك كند ، چه كسى مىتواند جلوگيرى كند ؟ » ( مائده / 17 ) آن گاه مىگويد : خدا از عيبجويى نسبت به وحى خود و طعن زدن به آياتش آگاه است . كَفى بِهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ ؛ خدا به راستگويى من و رساندن وحى گواهى مىدهد و نيز به دروغ و انكار شما گواهى خواهد داد و مقصود از ذكر علم و شهادت تهديد به كيفر كردن آنهاست و خداوند بخشنده و مهربان است يعنى اگر از كفر برگردند و توبه كنند و ايمان بياورند خدا به آنها وعدهء آمرزش و رحمت داده است و