الشيخ الطبرسي (مترجم: شادمهرى)

32

تفسير جوامع الجامع (فارسى)

اين صورت توجّه داريم كه حتّى لهجهء دو برادر هم يكسان نيست ] . خداوند ميان اين چيزها تفاوت و اختلاف قرار داد به طورى كه حتّى دو سخنگو ، در هيچ يك از خصوصيّات سخن و نحوهء صدا ، يكسان نيستند . و همچنين اين اختلاف در صورت و خطوط آن و در رنگها و انواع آن موجود است . و به سبب همين اختلاف و تفاوت است كه افراد شناخته مىشوند و اگر چنين نبود و همه يك شكل و يكسان بودند اشتباهها و مشكلهاى بزرگى روى مىداد . إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْعالِمِينَ ؛ در اين امور ، بر كمال قدرت و حكمت صانع و خداوند ، براى دانشمندان نشانه‌ها و آيه‌هاى آشكارى است . كلمهء « للعالمين » هم به كسر « لام » و هم به فتح آن « للعالمين » خوانده شده است ، و گواه براى كسره خواندن آن اين آيه است كه مىفرمايد : وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ؛ « و جز دانشمندان آن را درك نمىكنند » . ( عنكبوت / 43 ) مَنامُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ ؛ عبارت اين آيه ، از باب « لفّ و نشر » مرتّب است و ترتيب آن چنين است : و من آياته منامكم و ابتغاؤكم من فضله بالليل و النهار . لكن دو قرين دومى « ليل و نهار » ميان دو قرين اولى « منامكم و ابتغاؤكم » فاصله شده است ، به اين دليل كه هر دو از جنس زمانند و زمان و آنچه در زمان واقع مىشود مثل شىء واحد است . علاوه خود پهلوى هم قرار گرفتن « ليل و نهار » به اتّحاد كمك مىكند . و ممكن است معنايش اين باشد كه « منامكم فى الزّمانين و ابتغاؤكم من فضله فيهما » يعنى آسايش و خواب شما و همچنين طلب روزى از فضل خدا ، هر دو ، در دو زمان شب و روز مىباشد . ولى مفهوم اوّل ظاهرتر است ، زيرا در قرآن تكرار شده است . يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَ طَمَعاً ؛ در فعل « يريكم » دو صورت محتمل است : يكى آن كه حرف ان در تقدير گرفته شود . ديگرى آن كه فعل به جاى مصدر قرار داده شود .