تفسير : ظاهر اين آيه خبر و معنايش نهى است ، مثل اين قول خداوند : وَ ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ ؛ « نبايد رسول خدا را آزار دهيد » . ( احزاب / 53 ) وَ لا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ؛ در اين بخش از آيه خداوند مردم را امر كرده است كه در سختيها و گرفتاريها با پيامبر همراه باشند و ناملايمات را همراه او ، با ميل و رغبت بچشند . « ذلك » اشاره به مطلبى است كه جملهء : ما كان لهم أن يتخلّفوا ، بر آن دلالت دارد ، يعنى مخالفت نكردن با پيامبر واجب است ، زيرا در راه جهاد ، هيچ تشنگى طاقت فرسا و رنج فوق العاده و گرسنگى بسيارى را تحمّل نمىكنند ، و گامهاى خود ، و لگدهاى اسبان و پاهاى شترهايشان را در جايى كه كافران را به خشم در آورد نمىگذارند ، و در سرزمين كافران تصرّفى كه مايهء دلتنگى آنها باشد ، انجام نمىدهند ، و هيچ ضربه‌اى از دشمن نمىخورند . هيچ مصيبتى از قبيل كشتن يا اسارت يا هر امرى كه آنها را غمگين كند ، از دشمن نمىبينند ، مگر اين كه در مقابل هر يك از اين صدمات خداوند برايشان عمل صالحى ثبت و ضبط مىفرمايد ، و در نزد خداوند استحقاق ثواب مىيابند . « موطئ » ممكن است ( محلّ ورود باشد ) ، مثل « مورد » و ممكن است اسم مكان باشد . « نيل » ممكن است مصدر تأكيد كننده باشد ، و جايز است به معناى « منيل » ( اسم مفعول بر وزن مبيع ) باشد ، و شامل هر چيزى است كه باعث ناراحتى و ضرر آنها باشد . وَ لا يَقْطَعُونَ وادِياً ؛ در راه رفت و برگشت از هيچ زمينى عبور نمىكنند ، « وادى » : كناره‌هاى كوه‌ها و نيزارها كه محل عبور سيل است مىباشد ؛ اسم فاعل از « ودى » به معناى : « سال » روان شد . « ودى » نيز از همين مادّه است ( وادى ، ودى ، ودىّ آبى كه بعد از بول بيرون مىآيد . شرح استاد گرجى نقل از صحاح ) . إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ ؛ مگر اين كه اين انفاقها و طى طريقها براى آنها نوشته مىشود .