الشيخ الطبرسي (مترجم: شادمهرى)

13

تفسير جوامع الجامع (فارسى)

است بر كلمهء بكفرهم در آيه قبل ولى بهتر است عطف بر فبما نقضهم باشد و جملهء بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ بر سبيل استطراد تابع جملهء وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ است . منظور از بهتان عظيم نسبت دادن بىعفّتى به مريم است . و روايت شده كه جمعى از يهود به عيسى ( ع ) و مادرش مريم دشنام دادند ، عيسى ( ع ) كه سخن آنان را شنيد گفت : خدايا تويى پروردگار من ، و مرا با كلام خود آفريدى ؛ خدايا كسانى را كه به من و مادرم ناسزا گفتند لعنت كن . خداوند دعاى عيسى را اجابت كرد و آنها را به شكل خوك و ميمون در آورد . آن گاه يهود براى كشتن عيسى همدست شدند ولى خدا به عيسى ( ع ) خبر داد كه او را به آسمان بالا مىبرد و از معاشرت با يهود دور مىسازد . عيسى ( ع ) به يارانش گفت : چه كسى از شما مايل است شبيه من گشته و به قتل برسد و به دار آويخته شود تا منزلت او در بهشت با من يكسان باشد ؟ جوانى از ميان آنان پاسخ داد : من اى پيامبر خدا ، آن گاه خداوند او را شبيه عيسى ( ع ) قرار داد و او كشته و به دار آويخته شد و يهوديان گمان مىكردند او حضرت عيسى ( ع ) است . وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ؛ « شبه » يا به جار و مجرور اسناد داده شده است چنان كه مىگويى : خيل إليه ؛ يعنى به او گمان برده شد . و گويى گفته شده : و لكن وقع لهم التشبيه ، يا به ضمير مقتولى كه جمله إنا قتلنا بر آن دلالت مىكند اسناد داده شده است ، و گويى گفته شده و لكن شبه لهم من قتلوه . وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ ؛ جماعتى كه درباره عيسى اختلاف كردند كه آيا او كشته شده است يا نه ؟ و يا اين كه آيا او خداست يا پسر خدا ؟ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ما لَهُمْ ؛ دربارهء عيسى دچار شك شدند ، ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّباعَ الظَّنِّ ؛ و يقين به كشته شدن او نداشتند و تنها گمان مىكردند او را كشته‌اند . إلا اتباع الظن ؛ استثناى منقطع است ، زيرا پيروى از گمان از جنس يقين نيست ، يعنى لكن آنها از گمان خود پيروى مىكنند .