الشيخ الطبرسي (مترجم: شادمهرى)

مقدمهء كتاب 10

تفسير جوامع الجامع (فارسى)

مذهبى است ، و گواه بر اين مطلب را همان ارج نهادن وى به علامهء زمخشرى و كتاب كشاف او ، با وجود اختلاف مذهبى آنان دانسته است ؛ و در اين رابطه بخشى از عبارات جوامع الجامع را با كشاف و مجمع البيان مقايسه نموده ، و ثابت كرده است كه طبرسى به قول خود وفا كرده و برخى نكات و لطايف را كه خاص كشاف است و در مجمع البيان وجود ندارد ، از كشاف اقتباس و در كتاب جوامع الجامع درج كرده است . نكتهء دوم آن كه طبرسى در مجمع البيان با نهايت امانت و بيطرفى ، اقوال مفسران سلف را بدون توجه به مذهبشان آورده و گفنتر ائمهء اهل بيت عليهم السلام را به آنها افزوده يا دربارهء يكى از اقوال مى گويد : و هوالمروى عن ائمتنا ، و گاهى هم گفتار ديگران را بر آنچه مع منسوب به ائمه اهل بيت ( ع ) است ترجيح مىدهد و مى گويد : اين قول به ظاهر قرآن نزديكتر است . نكته سوم آن كه طبرسى در مقدمهء جوامع الجامع اظهار داشته كه گاهى عين عبارت زمخشرى را آورده ؛ زيرا سخنى از آن زبباتر نيافته است . نكتهء چهارم سرانجام شيخ شلتوت مى گويد : تفسير مجمع البيان با مزاياى زيادى كه دارد از كليهء تفاسير قرآن بهتر است . اين اعتراف از شيخ شلتوت ، خود نيز گواه ضميميت و طهارت نفس اوست ، كه در حقيقت پاداشى است به تحليل و اكرام طبرسى از زمخشرى . آرى ، چنين دانشمندانى مى توانند مسلمانان را با وجود اختلاف مذهب و مسلك ، متحد و هماهنگ سازند و با اين عمل ، آب رفتهء اسلام را به جوى بازگردانند . و بايد از خداى منان بخواهيم كه وجود اين قبيل از علما و مصلحان را در همهء مذاهب اسلامى زياد كند ، كسانى كه در عين پايبندى به مذهب خود قلبشان براى عالم اسلام و قاطبهء مسلمانان مى تپد ، و مصالح اسلام را بر مصلحت مذهب خاص خود مقدم مى دارند .