آنكه خدا ايشان را تربيت مىكند ، و مقصود از ناس دوّم اطفال است و براى همين فرمود مَلِكِ النَّاسِ زيرا كه اوست ايشان را نيرومند و مقتدر مىكند و مقصود به ناس سوّم جوانان بالغ و مكلّفين است و براى همين فرمود إِلهِ النَّاسِ براى اينكه اهل تكليف و بالغين او را عبادت ميكنند ، و مقصود از ناس چهارم علماء و دانشمندانست كه شيطان وسوسه مىكند ايشان را ، و جاهل را اراده نكرده زيرا كه جاهل بنادانى و جهلش گمراه مىشود ، و البتّه وسوسه در قلب عالم ميآيد چنانچه فرمود ، فوسوس اليه الشيطان ، پس وسوسه كرد به او شيطان . در قول خداوند ( مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ ) چند قول است : 1 - اينكه يعنى از شرّ وسوسه‌اى كه از جنّيان واقع مىشود و بيان آن گذشت . 2 - اينكه يعنى از شر صاحب وسواس كه شيطانست چنانچه در خبر آمده كه شيطان وسوسه مىكند و هر گاه بنده خدا را ياد كند مخفى مىشود ، سپس خداى تعالى او را توصيف كرد و فرمود : ( الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ ) يعنى بسخن مخفى كه مفهوم آن در دلها ميرسد بدون شنيدن ، سپس ياد كرد كه اين شيطانى كه وسوسه مىكند در سينه‌هاى مردم . ( مِنَ الْجِنَّةِ ) از جنّيان و ايشان شياطين هستند چنانچه خداى سبحان فرمود : إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ تمام فرشته‌ها بر آدم سجده ، كردند مگر ابليس كه از جن بود و سجده نكرد ، سپس عطف كرد به قول خودش :