الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

36

تفسير مجمع البيان (فارسى)

و اين جايز نيست زيرا واجب است اوّابا گفته شود ، براى اينكه آن فعال پس صحيح است به جهت احتمال تغيير بسبب ادغام مثل قول ايشان اجلوذ اجلواذا . ابو الفتح گويد : ممكن است كه واو را قلب به ياء از باب اواب اگر چه متحصّن است بسبب ادغام در حال نيكو بودن براى تخفيف نه از جهت وجوب چنان كه گفته‌اند ، ديّمت السماء در دوّمت آسمان دائما مىبارد . گويد : هو الجواد ابن الجواد بن سبل * ان ديّموا جاد و ان جادوا وبل اوست بخشنده پسر بخشنده پسر سبل ، اگر همواره بخشند و اگر نبخشند بسيار عطا كند و زياد بخشش نمايد . و گويد : ممكن است از آب يؤب بنا شده باشد ، فيعلت ، و اصلش ابويت بوده و مصدرش ابواب ، پس واو بواسطه يائى كه ما قبلش ساكن است قلب بياء ( ايّاب ) شده ، و ممكن است اوبت فوعلت باشد و مصدرش بنا بر وزن فيعال مثل حيقال از باب حوقلت باشد . اصمعى گويد : يا قوم قد حوقلت او دنوت * و بعد حيقال الرجال الموت اى فاميل من قطعا من پير و خميده و يا نزديك به پيرى و فرتوتى شدم و بعد از شكسته شدن مرد مرگ است . پس ايواب گرديده و او را قلب بياء كرده ايّاب گشته است . و امّا قرائت حضرت امير المؤمنين على عليه السلام ، پس مفعول در تمام آن آيات محذوف است براى دلالت معنى بر آن ، يعنى چگونه خلق كردم اشتر را و چگونه بلند نمودم آسمان را و چگونه نهادم كوه‌ها را