الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

294

تفسير مجمع البيان (فارسى)

باشد در سير و حركت و از آنست حديث روايت شده الناس كابل مائه لا تجد فيها راحله ، مردم مانند شتر صدتايى هستند كه در ميان آنها يك شتر قوى حسابى تندرو نداشتند . و الرحل : متاع و كالاى سفر است ، و ارتحال تحمّل متاع و بار سفر است براى حركت و سير . اعراب : ابو الحسن اخفش گويد : لام در قول او لِإِيلافِ قُرَيْشٍ متعلّق بقول او كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ يعنى اين كار را ما بايشان نموديم براى اينكه قريش الفت - گيرد با كوچ كردن و مسافرت نمودنش . زجاج گويد : يعنى خدا اصحاب فيل را هلاك كرد كه قريش بماند و با مسافرت زمستانى و تابستانى الفت گيرد . ابو على گويد : مستشكلى اشكال كرده و گفت اصحاب فيل را مانند سرگين و فضله حيوانات گردانيد به جهت كفرشان چنانشان نكرد كه قريش الفت با سفر گيرند . گويد : اين اشكال چيزى نيست براى اينكه ممكن است معنى اين گونه باشد ، هلاك شدند اصحاب فيل براى كفرشان و چون هلاكت آنها مؤدّى و منتهى بتأليف قريش شد جايز است كه چنان گفته شود ، مانند قول خداى تعالى ( لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً ) تا اينكه موسى ( ع ) بوده باشد براى ايشان دشمن و مايه غم و غصّه ، و حال آنكه آنها موسى عليه السلام را براى اين منظور نگرفته بودند ، پس چون آخر كار به آنجا كشيد كه موسى « ع » دشمن سرسخت آنها گرديد و نيكو باشد كه آن را علّت برداشتن آنها قرار دهد .