( أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ ) آيا حيله آنها را در تباهى و گمراهى نيفكند ، يعنى قرار نداد سوء قصد و نقشه ايشان را در ويران كردن بيت اللَّه الحرام و كشتن اهل مكه و اسارت و هتك حرمت ايشان را در گمراهى از آنچه قصد كردند كوشش آنها گم شد تا اينكه نرسيدند به اينكه نقش خود را پياده كنند ، و بعضى گفتند : ( فِي تَضْلِيلٍ ) يعنى در رفتن و بطلان نقشه . ( وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ ) و فرستاد بر سر ايشان پرندگان ابابيل را يعنى ، اقاطيع كه بعضى از پى ديگرى آيد مانند شتران رم كرده اعشى گويد : طريق و جبّار رواء اصوله * عليه ابابيل من الطير تنعب راهى كه نخلهاى دراز و بلند كه ريشه‌هاى آن سيراب است دارد ، و بر آن

--> ( صادق خان ( اديب الممالك فراهانى ) كه از شعراء نامى معاصر قاجار است در قصيده ميلاديه خود كه اين نگارنده در ص 82 جلد ششم گنجينه دانشمندان ياد كرده‌ام در باره آن موضوع چنين گويد : با ابرهه گو خير به تعجيل نيايد * كارى كه تو مىخواهى از فيل نيايد رو تا به سرت جيش ابابيل نيايد * بر فرق تو و قوم تو سجّيل نيايد تا دشمن تو مهبط جبريل نيايد * تاكيد تو در مورد تضليل نيايد تا صاحب خانه نرساند به تو آزار * زنهار بترس از غضب صاحب خانه بسپار به زودى شتر سبط كنانه * برگير از اين راه مجو عذر و بهانه بنويس به ( نجاشى ) اوضاع شبانه * آگاه كنش از بد اطوار زمانه و ز طير ( ابابيل ) يكى بر بنشانه * آن را كه خبر نيست فكار است ز افكار