الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

222

تفسير مجمع البيان (فارسى)

حرف لين واو و ياء هر گاه قبل از آنها كسره يا ياء باشد مثل بهى و عليهى و قطعا در شعر هم مثل قول شاعر آمده ، ( و نضواى مشتاقان له ارقان ) و دو شتر لاغر من اشتياق به آن داشتند در حالى كه هر دو رقيق و لاغر نبودند و بيت اوّلش اينست ، فظلّت لدى البيت العتيق اخيله ، پس رفتم بسوى بيت عتيق و مسجد الحرام كه به آن نگاه كنم . لغات : الزلزله : شدت اضطراب است و زلزال بكسر زاء مصدر و بفتح زاء اسم مصدر است و زلزلت و رجفت و رحبت بيك معنى است . الاثقال : جمع ثقل و خداوند سبحان مردگان را اثقال ناميده براى تشبيه كردن به حملى كه در شكم است براى آنكه حمل را ثقل مينامند چنانچه خداوند سبحان فرموده ، فَلَمَّا أَثْقَلَتْ ، پس زمانى كه سنگين شد و قول عرب كه براى سيد شجاع ثقلى بر زمين است ، پس هر گاه بميرد ساقط شود از زمين بمرگ از ثقلى خنساء براى مرثيه برادرش گويد : أبعد ابن عمرو من آل اشريد * حلت به الارض اثقالها آيا بعد از مرگ فرزند عمرو از خاندان شريد وزنه‌ها و ثقل‌هاى زمين به آن ساكن خواهد بود ، قصد كرده به اين مطلب كه از زمين برداشته شده ثقل و وزنه‌ى بمرگ او به جهت عظمت و عزّت او و بعضى گفته‌اند يعنى مردگان به آن زينت داده‌اند از حليه كه به معناى زينت است گرفته ، شمر دل يربوعى گويد : و حلت به اثقالها الارض و انتهى * لمثواه منها و هو عفّ شمائله يعنى ساكن شد در قبر خودش از زمين در حالى كه او داراى قلبى پاك از افعال ذميمه بود .