كدورت به چيزى كه او را اذيّت و مغموم نمايد . ( فَما يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ) حسن و عكرمه و ابو مسلم گويند : يعنى اى انسان چه چيزى موجب تكذيب تو شد بعد از اين حجّتها و دليلها بدين كه آن پاداش و حساب است ، و مقصود اينكه چى تو را بر آن داشت كه انديشه در چهره‌ات و جوانيت و پيريت نكنى پس عبرت بگيرى و بگويى قطعا آنكه اين كارها را نموده قادر و تواناست بر اينكه مرا بر انگيزد و محاسبه كند و بعلم پاداشم دهد ، پس قول خدا ، فَما يُكَذِّبُكَ ، معنايش مىباشد چيست آنچه تو را قرار داد كه تكذيب كنى . مجاهد و قتاده گويند : كه اين خطاب بپيغمبر ( ص ) است يعنى پس كيست كه تو را بعد از اين حجّتها تكذيب بدين كه اسلام است كند يعنى چيزى نيست كه موجب تكذيب تو شود . ( أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ ) اين تقرير براى انسانست بر اعتراف و اقرار به اينكه خداى تعالى محكم‌ترين حاكمان است در صنايع و افعالش و اينكه هيچ خلل و نقصانى در چيزى از آنها نيست و هيچ اضطراب و پريشانى در خلقت آنها نيست ، پس چگونه اين مخلوقات را واگذارده و آنها را مهمل و معطّل كند و پاداشى بايشان ندهد . مقاتل گويد : يعنى آيا خدا بهترين داوران نيست تا حكم كند ميان تو اى محمّد و ميان تكذيب كنندگان تو . قتاده گويد : هر گاه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله اين سوره را ختم ميكرد ميگفت ، و انا على ذلك من الشاهدين و من بر اين مطلب از شاهدان و گواهان هستم .