الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

146

تفسير مجمع البيان (فارسى)

نموده توانگر نمود ، و فراء هم همين را اختيار نموده گويد : توانگر از بسيارى مال نبود ليكن خداوند سبحان او را راضى نمود به آنچه كه او را از روزى داده بود و اين حقيقت توانگرى است ، و عياشى باسنادش از حضرت ابى الحسن الرضا عليه السلام روايت نموده است در ذيل آيه ( أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوى ) فرمود يعنى تنهايى و در ميان مخلوقات مانندى براى تو نيست پس پناه داد مردم را بسوى تو ، وَ وَجَدَكَ ضَالًّا يعنى گمنام در ميان مردم كه فضل و مقام تو را نميشناختند ، پس ايشان را هدايت فرمود به تو ، وَ وَجَدَكَ عائِلًا كه اراده و سرپرستى نمودى اقوامى را بعلم و دانش پس بينياز نمود ايشان را بسبب تو . و روايت شده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : منّت گذارد خدا بر من و اوست اهل منّت ، و بعضى از ملحدين طعنه زده و اشكال نموده كه چطور امتنان با انعام و احسان نيكو بود و آيا اين از فعل كريمان است و جواب اينست كه منّت البتّه قبيح و زشت است از منعم آن گاه كه از متنعّم و نعمت داده شده تنقيص كند و بر سر او بزند و او را اذيت كند و امّا كسى كه ميخواهد تذكّر بدهد براى شكر و سپاس نعمت او و ترغيب در او تا اينكه شاكى و سپاسگزار مستحق زياده و فزونى شود ، پس آن در نهايت خوبى و حسن است و براى اينكه از كمال وجود و تماميّت كرم تعريف آنست كه بر او نعمت داده شده و اينكه البتّه بر او انعام فرمود تا سؤال كند آنچه به آن محتاج است تا عطايش نمايد ، سپس خداوند سبحان او را سفارش در بارهء يتيمان و بينوايان نموده و فرمود : ( فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلا تَقْهَرْ ) قراء و زجاج گويند : يعنى و امّا يتيم را مقهور