العسرى ، و يتزكّى در موضع نصب است بر حاليّت ، و ممكن است منصوب الموضع يا مرفوع الموضع باشد بنا بر تقدير حذف اين يعنى لان يتزكّى پس لام حذف شده پس ان يتزكّى گرديده ، سپس ( ان ) نيز حذف شده چنان چه در قول طرفه حذف شده است الا أي هذا الزاجرى احضر الوغى * و ان اشهد اللذّات هل انت مخلدى اى كسى كه مرا از ورود جنگها منع ميكنى و شهود لذّات قدرت ندارد كه مرگ را از من دفع كند آيا تو ابديّت به من ميدهى شاهد اين بيت حذف ان است از احضر و تقديرش ان احضر الوغى بوده ، و احضرهم برفع خوانده شده و هم بنصب وَ ما لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزى ، من نعمه جار و مجرور در موضع رفع است و من زايده است براى تأكيد نفى و افاده عموم ، و تجزى جمله مجروره الموضع است براى اينكه آن صفت براى نعمت است و تقديرش و من نعمته مجزيّه است و اگر خواستى مرفوعه الموضع و محل باشد بنا بر محل قول خدا من نعمه و تقديرش و ما لا حد عنده نعمة مجزيه است ، و ابتغاء منصوب است براى اينكه آن مفعول له است و عامل در آن يؤتى است يعنى و ما يؤتى ما له الا ابتغاء وجه ربّه يعنى براى طلب ثواب پروردگارش كرد نه براى مجازات و پاداش دستى كه بسوى او دراز شده است . تفسير : ( وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى ) خداوند سبحان سوگند ياد كرده بشب آن گاه كه تاريكى آن بپوشاند روز را ، و بگفته بعضى آن گاه كه بتاريكى خود افق را و تمام آنچه ميان زمين و آسمان است پوشانيد ، و مقصود اينست كه آن گه كه تاريك كرد و پرده سياهى بر عالم كشيد و تاريكى مردم را پوشانيد ، براى آنچه در