الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

28

تفسير مجمع البيان (فارسى)

وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً يعنى : ياد كنيد خدا را بسيار بر احسان او و سپاس و شكر گوئيد او را بر نعمتهاى او و بر آنچه شما را موفق نمود از - طاعت و اداء فريضه . و بعضى گفته‌اند : كه مقصود بذكر در اينجا فكر است چنان كه فرمودند يك ساعت فكر از عبادت يك سال بهتر است . و بعضى گفته‌اند : يعنى خدا را در تجارت و در بازارهايتان ياد كنيد ، و از پيامبر ( ص ) روايت شده كه فرمود : كسى كه خدا را در بازار از روى خلوص در موقع غفلت مردم و شغلشان به آنچه در آنند ياد كند ، نوشته

--> ( باطن بجا مىآورد و حكم در آن نيز مخفى نمانده است ، و بعضى از محدّثين در استدلالش از طريق ادب خارج شده و احترام علم را رعايت نكرده و طعن زده كسى را كه در وجوب نماز جمعه با او توافق ندارد و حال آنكه گذشتگان و پيشينيان دانشمندان اديان ديگر را احترام ميكردند و بيان كردن اشتباه ايجاب دشمنى و جسارت نمىكند ، آن گاه طعن زده بعضى از بزرگان گذشته را در مطلق اجماعات و در اين مسئله و گفته در زمان غيبت اطلاع بر اجماع ممكن نيست و با فرض امكان اطلاع بر تمام مذاهب اماميّه با پراكندگى و انتشار ايشان در اقطار عالم ، پس بودن ايشان متفق بر يك مذهب حجتى در آن نيست . پايان سخن مستشكل مىگوييم : ممكن است علم اجمالى بمذهب جماعه پراكنده نمود چنان كه نحويّين اتفاق بر رفع فاعل دارند و اين مانند شبهه بعضى از ايشانست در شكل اوّل كه علم بكبرويت كبرى ( العالم متغيّر ) متوقف بر علم به نتيجه است پس اگر عكس شود ( العالم حادث ) گفته شود دور لازم ميآيد . و جواب اينست : كه علم اجمالى به اينكه حيوان جسم است متوقّف بر تتبّع حيوانات نيست ، سپس چگونه اجماع حجت نباشد با اينكه علم باجماع علم بقول و گفته معصوم ( ع ) است در ضمن كل اقوال . ( شعراني )