و ابن عياض ( افّكهم ) با تشديد فاء قرائت نموده است « 1 » . و از قط و از قطرب روايت شده است كه ابن عباس ( آفكهم ) بر وزن و معنى ( صارفهم ) قرائت نموده است « 2 » . دليل قرائت : افكهم - بمعنى صرفهم و ثناهم است شاعر عرب گفته است : ( ان تك عن احسن المرؤته مأفو * كا ففى آخرين قد افكوا ) يعنى : ( اگر از حسن جوانمردى محروم هستى ، ديگران نيز مانند تو محروم هستند ) . آفكهم - از باب افعال است بر وزن ( افعلهم ) يعنى آنان را بسوى دروغ كشانيده است ، و نيز ممكن است از باب مفاعله باشد بر وزن ( فاعلهم ) و مانند آنست ( خادعهم ) . افّكهم - اما افكهم به تشديد فاء بر وزن ( فعّلهم ) است از باب تفعيل براى اينكه اين نسبت دروغ را بسيار زياد به آنان داده‌اند . لغات آيات : التمكين - تمكين عبارت است از دادن قدرت و وسيله‌اى كه انسان با آن بتواند كارى را انجام دهد ، و قدرت و وسيله و ديگر چيزهايى كه فاعل بدان نيازمند است در آن مىباشد . بعضى گفته‌اند تمكين عبارت است از بر طرف نمودن موانع ، و اين معنى در معناى

--> ( 1 ) - كسايى كه به تنهايى ( بل ضلّوا ) را ادغام كرده است ، و ابو عمرو و هشام و خلّد و كسايى ( اذ صرفنا ) را ادغام كرده‌اند . ( 2 ) - قرائت ابن عباس بخاطر تناسب از آخر بخش دليل قرائت به اينجا منتقل شده است .