الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
28
تفسير مجمع البيان (فارسى)
فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً و آن باد تندى بود كه بر ايشان وزيد تا ديگهاى غذاى برگشته و خيمههاى آنها كنده شد . وَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها و لشگرى كه نديديد آنها را از فرشتگان . و بعضى گفتهاند : كه فرشتگان در آن روز جنگ نكردند و كسى را نكشتند بلكه مؤمنان را تشجيع كرده و كفار را ميترسانيدند . وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً و خداوند به آنچه را كه ميكنيد بيناست كسى كه با تاء قرائت كرده ميگويد روى خطاب با مؤمنين است ، و كسى كه با ياء خوانده مقصودش اينست كه خدا عالم است به آنچه را كه كفّار انجام ميدهند سپس فرمود : إِذْ جاءُوكُمْ يعنى ياد آوريد هنگامى كه لشكر مشركين بسوى شما آمدند . مِنْ فَوْقِكُمْ يعنى از بالاى وادى از طرف مشرق ، بنى قريظه و بنى نضير و غطفان . وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ يعنى از طرف مغرب از سمت مكّه ابو سفيان در مردم قريش و كسانى كه پيرو او بودند . وَ إِذْ زاغَتِ الْأَبْصارُ يعنى ديدگان شما از هر جهت مات و حيران شده و نمىگريست مگر دشمن را كه از هر طرف روى آورده است . و بعضى گفتهاند : يعنى چشمها از وحشت و ترس از جاى خود برگشته چنانچه شخص ترسو مىشود و در حال ترس نميداند چه مىبيند . وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ و دلها بگلو رسيد ، حنجره داخل گلو مىباشد .