الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

15

تفسير مجمع البيان (فارسى)

فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آباءَهُمْ پس اگر نشناختيد پدرانشان را بشخصه . فَإِخْوانُكُمْ فِي الدِّينِ يعنى پس آنان برادران دينى شما هستند در ملّت ، پس به آنها يا اخى ، اى برادر بگوئيد . وَ مَوالِيكُمْ يعنى آنها پسران عموهاى شمايند . زجاج گويد : و ممكنست كه مقصود اولياء شما در دين باشند در وجوب يارى كردن ، و بعضى گفته‌اند معناى اولياء شما آزاد كننده شمايند هر گاه شما را از بردگى آزاد كردند ، پس بر شما دوستى و يارى آنها لازم است . لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ فِيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ يعنى بر شما باكى نيست ، در نسبت دادن آن به كسى كه او را بفرزندى گرفته هر گاه شما گمان كرديد كه او پدر آنست و ندانستيد كه پسر او نيست ، پس خدا شما را مؤاخذه و عقوبت به آن انتساب نميكند . وَ لكِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ يعنى و ليكن گناه در آن چيزهايى است كه قلوب شما عمدا و متعمّدا قصد نمايد از نسبت دادن آنها به غير پدران ايشان پس شما مؤاخذه به آنها خواهيد شد . مجاهد گويد : آنچه را كه شما قبل از نهى خطا كرديد و آنچه را كه بعد از نهى تعمّد به آنها نموديد . وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً و خداوند آمرزنده و بخشنده است براى آنچه در گذشته گفتيد . رَحِيماً مهربانست بشما . و در اين آيه دلالت است بر اينكه انتساب به غير پدر جايز نيست و در سنت و اخبار صحيحه از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله وارد شده