الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

24

تفسير مجمع البيان (فارسى)

پسرك من ، همانا مىبينم در خواب كه تو را ذبح مىكنم پس بنگر تا چه ميبينى ) رأى : كلمهء ( رأى ) به پنج گونه معنى شده است : اول - ديد دوم - دانست ، چون ( رأيت زيدا عالما - دانستم كه زيد عالم است ) سوم - گمان كرد ، چون قول خداوند ( إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً ) « همانا ايشان گمان كنندش كه دور است - معارج - 6 » . چهارم - اعتقاد داشت . پنجم - رأى و نظر بايد گفت منظور از ( رأيت فى المنام ) به معنى ( ديدم در خواب ) است ، پس معنى آيه اين است كه ابراهيم گفت : بصيرت كرده و ديدم در خواب رؤيايى را كه تأويلش دستور به ذبح تو مىباشد پس بنگر چه مىبينى و چه نظر دارى ؟ پر روشن است كه كلمهء ( ترى ) در اينجا به معنى ( تبصر ) نيست كه به معنى بصيرت و ديدن باشد زيرا به جايى اشاره نشده كه مورد ديدن باشد و نيز جايز نيست كه اين كلمه به معنى ( دانستن ، گمان كردن و اعتقاد داشتن ) باشد زيرا اين كلمات همواره به دو مفعول متعدى مىشوند و در اينجا فقط يك مفعول است علاوه بر اين كه اين معانى با مراد آيه سازش ندارد ، پس در اينجا تنها معنايى كه باقى مىماند عبارت از ( رأى ) و نظر مىباشد . « خواب پيامبران حجت است ! » 1 - بهتر است كه بگوئيم اين فرمان به صورت ( وحى ) در بيدارى به ابراهيم دستور داده شده و سپس در خواب به آن تعبد و تأكيد گرديده است چه اين كه خوابهاى پيامبران حتما درست مىباشد و اگر در بيدارى امر نشده بود جايز نبود كه عمل كند بر طبق آنچه در خواب ديده است . 2 - « سعيد بن جبير » از قول « ابن عباس » گويد : خواب ديدنهاى