عينا مثل آنست كه شخصى مسئوليت كارى را به عهده بگيرد . و كفار در مقابل اين پيشنهاد خود تمام مسئوليتهايى كه متوجه مؤمنين ميشد ، مىپذيرفتند بنا بر اين در اين جمله معنى جزاء خوابيده و در تقدير چنين است ، اگر پيروى از آئين ما كنيد ما گناهان شما را در اين راه بدوش ميكشيم . و ليكن خداوند به تمام تصورات باطله آنها جواب گفته ميفرمايد : وَ ما هُمْ بِحامِلِينَ مِنْ خَطاياهُمْ مِنْ شَيْءٍ : آنان نمىتوانند گناهان مؤمنين را بدوش كشيده و در قيامت پاسخ دهند زيرا خداوند عادل است و كسى را بجاى ديگرى عذاب نخواهد نمود . و بنا بر اين صحيح نيست كسى گناه ديگرى را حمل كند . و اين آيه عينا مانند آيه‌هاى ديگرى است كه در قرآن كريم به اين معنى آمده مانند آيه وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى « 1 » كسى بار گناه ديگرى را بر نميدارد و نيز مانند آيه وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى « 2 » نيست براى هيچ انسانى جز آنچه را خود او انجام ميدهد و پاداش عمل او را بوى خواهيم داد . تصور نشود كه پاداش اخروى مانند جزاى دنيوى است و حمل عقاب آخرت مثل اداى ديه جنايت در دنيا است كه ميتواند شخص ديگر ديه مقتول را از جانب قاتل به اولياء خون بدهد . نه چنين است ، زيرا مقصود از ديه اداء پول در مقابل خونى است كه ريخته شده و فرقى نميكند چه خود او بدهد يا شخص ديگرى از ناحيه او پرداخت نمايد چون مثل پرداخت دين است ، بخلاف پاداش اعمال در قيامت . إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ : ايشان در اين ضمانت دروغگويانند . وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ : البته جناياتى كه بخويشتن نمود ، و نيز جناياتى كه نسبت به ديگران انجام داده‌اند بايد بدوش بكشند و پاداش آن را ببينند . بعضى گفته‌اند معنى آيه اين است كه آنان عذاب گمراهى خود و عذاب گمراهى ديگران را كه با كوشش آنان كافر شدند ، هر دو را بايد تحمل كنند و بنا بر اين آيه

--> ( 1 ) - قرآن كريم 164 / 6 و 16 / 17 و 19 / 35 و 9 / 39 و 39 و 39 / 53 ( 2 ) - قرآن كريم 40 / 53