الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
14
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بنى اسرائيل را به بردگى كشيدهاى كه مرا تربيت كنند . قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ : فرعون پرسيد : آن خدايى كه مرا به پرستش او دعوت مىكنى از چه جنسى است ؟ قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ : موسى در جواب او گفت : آفريدگار آسمانها و زمين و حيوانات و نباتات و جمادات است . اگر يقين داريد كه خدا كسى است كه چنين صفاتى دارد يا اگر يقين داريد كه اين اشياء حادثند و مخلوق شما نيستند و هر مخلوقى نياز به خالق دارد . در اينجا موسى جواب سؤال فرعون را نميدهد . زيرا خداوند جنس ندارد . بلكه به بيان صفات ربوبى خداوند و دلائل وجود او مىپردازد . قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُونَ : فرعون به اطرافيان خود گفت : آيا سخن موسى را نمىشنويد ؟ مقصود او اين است كه شگفتى اطرافيان را نسبت بموسى برانگيزد . زيرا وى از موسى خواسته بود كه جنس خدا را برايش بيان دارد و بگويد كه خدا از جنس كداميك از اجسام است ، ولى موسى به بيان دلائل وجود خداوند پرداخت و به سؤال وى پاسخ نداد . از اينرو به اطرافيان گفت : ببينيد . من از او چيزى سؤال ميكنم و او از چيزى ديگر پاسخ مىدهد . اما موسى هم چنان بمدارا سخن ميگويد و به تأكيد و تكرار دليل خداشناسى مىپردازد . قالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ : فرعون ادعاى خدايى نسبت بمردم عصر خويش داشت . ولى موسى به او گفت : خدايى كه من از جانب او سخن ميگويم ، خداى شما و خداى مردم همه اعصار است . قالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ : فرعون كه از پاسخ موسى عاجز شده بود براى پوشاندن چهرهء حقيقت به اطرافيان گفت : پيامبرى كه بسوى شما فرستاده شده ، مجنون است . زيرا من از ماهيت خدا از او سؤال ميكنم و او جواب ديگرى به من مىدهد .