الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
11
تفسير مجمع البيان (فارسى)
اين مردم همان قوم فرعون هستند . مگر وقت آن نرسيده است كه اينها تقوى پيشه كنند و از كارهايى كه وسيلهء كيفر مىشود دورى نمايند ؟ تقوى عبارت است از پرهيز و اجتناب از زشتىها بوسيلهء انجام خوبيها . قالَ رَبِّ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ : موسى در پاسخ خداوند گفت : مىترسم رسالتم را تكذيب كنند و سخنم را نپذيرند . ترس ، ايمن نبودن از ضرر و زيان است . وَ يَضِيقُ صَدْرِي وَ لا يَنْطَلِقُ لِسانِي فَأَرْسِلْ إِلى هارُونَ : دلم از تكذيب آنها به تنگ مىآيد و زبانم عقدهاى دارد كه در سخن گفتن آزاد نيست . هارون را بفرست تا يار و پشتيبان من باشد . مقصود موسى از يارى هارون اين است كه بهتر بتواند از عهدهء طاعت خداوند برآيد . بايد دانست كه آزاد نبودن زبان گاهى بخاطر عيوب خود زبان است و گاهى بواسطه تنگى دل و ناراحتى . از اين جهت است كه شايد آزاد نبودن زبان موسى از دل تنگى است نه از عيب زبان . جبائى گويد : درخواست موسى نسبت به يارى هارون به اذن خود خداست . زيرا انبياء چيزى را خود رسانه از خدا مسألت نميكنند . وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ : از آنجا كه موسى قبلا يك مرد قبطى را كشته بود ، مىگويد : آنها بر من دعوى ارتكاب قتل دارند و مىترسم كه مرا بكيفر آن بقتل رسانند . پس ترس موسى از اين نيست كه در مقابل اداى رسالت او را بكشند . زيرا ميداند كه اگر خدا پيامبرى را بسوى قومى فرستاد ، خود در اداى رسالت پشتيبان اوست . قالَ كَلَّا فَاذْهَبا بِآياتِنا إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ : خداوند به او فرمود : چنين نيست ، ترا نميكشند زيرا من اجازه نميدهم كه آنها بر تو تسلط پيدا كنند . تو و برادرت با دلائل و آياتى كه بر شما نازل كردهايم نزد فرعون برويد و بدانيد كه ما از آنچه ميان شما رد و بدل مىشود آگاهيم و شما را حفظ مىكنيم .