الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
25
تفسير مجمع البيان (فارسى)
و در دين بر شما حرجى قرار نداد . دينى كه همان دين پدر شما ابراهيم است . خداوند شما را پيش از اين و در اين قرآن ، مسلمان ناميده است ، تا پيامبر گواه شما و شما گواه مردم باشيد . پس نماز را بپاى داريد و زكات را بدهيد و بدين خدا چنگ بزنيد . خداوند مولاى شماست او نيكو مولى و نيكو ياورى است . اعراب : حَقَّ جِهادِهِ : مفعول مطلق نوعى . مِنْ حَرَجٍ : حرف جر زائده است . مِلَّةَ أَبِيكُمْ : منصوب به اضمار فعل . يعنى : اتبعوا ملة . . . يا به اضمار « عليكم » . مقصود : قبلا خداوند بعضى از صفات خود را از قبيل شنوايى و دانايى ذكر كرد . اكنون مىفرمايد : يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ : خداوند به قيامت و حوادث آن و ساير امورى كه مردم در پيش دارند و امور و حوادثى كه در پشت سر گذاشتهاند ، آگاه است . برخى گويند : يعنى خداوند به اول و آخر اعمال ايشان آگاه است . و برخى گويند : يعنى خداوند به آنچه قبل از آفرينش ملائكه و انبياء و بعد از آن بوده و هست آگاه است . وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ : روز قيامت ، همهء امور به خدا بازگشت مىكند و در آن روز احدى را امر و نهيى نيست . اكنون مؤمنين را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ : اى مؤمنان ، نماز بگزاريد و خداى را پرستش كنيد و صلهء رحم و مكارم اخلاق بجاى آوريد و تنها به اداى واجبات اكتفاء نكنيد . بلكه بكارهايى از قبيل فرياد رسى درماندگان و كمك به ضعيفان و نيكى به پدر و مادر بپردازيد . تا رستگار و سعادتمند شويد .