الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
22
تفسير مجمع البيان (فارسى)
ايشان اثر انكار و مخالفت را - كه عبارت از كراهت و ترشرويى است - مىشناسى . يَكادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آياتِنا : در اين وقت چنان حالت خشم پيدا ميكنند كه نزديك است بر افرادى كه به تلاوت آيات گوش ميكنند . حملهور شده ، آنها را بزنند . قُلْ أَ فَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكُمُ النَّارُ : اى محمد ( ص ) ، به آنها بگو : آيا شما را آگاه كنم به چيزى كه از شنيدن قرآن براى شما دشوارتر و ناگوارتر است ؟ چنين چيزى آتش سوزان جهنم است . وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ : همان آتشى كه خداوند مردم كافر را وعده كرده و بد جايگاهى است . اكنون جميع مكلفين را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : يا أَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ : اى مردم مثلى زده شده است . آن را بشنويد . اخفش مىگويد : اگر گفته شود : مثلى كه خداوند زده است ، كجاست ؟ در پاسخ گفته مىشود : در اينجا مثلى زده نشده است . بلكه منظور اين است كه مشركين براى من - كه خداوندم - شبيهى قرار دادهاند . سپس مىگويد : اكنون گوش كنيد تا اين چيزى را كه شبيه من قرار دادهاند به شما معرفى كنم . قتيبى مىگويد : در اينجا خداوند مثلى زده و آن اين است كه اين بتها قادر بر خلق مگسى نيستند . برخى گفتهاند : يعنى حديثى مىآورم كه تعجب آور است . گوش كنيد تا ببينيد كفار چقدر جاهلند ! نظير « ضربت خيمة » يعنى خيمه را بپاى داشتم . برخى گويند : ضرب مثل بمنزلهء ضرب جزيه و ماليات است بر اهل ذمة . إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ : بتهايى كه پرستش ميكنيد ، قادر بر آفرينش مگسى نيستند ، اگر چه همهء آنها با يكديگر همكارى كنند .