الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

7

تفسير مجمع البيان (فارسى)

در ميدان جنگ مردى را خواندم و مرا جواب نداد . سوگند كه ترسيدم او ملتجى باشد . ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى : حسن گويد : مشركين به پيامبر ميگفتند : شقى است . خداوند به او فرمود : اى مرد ، قرآن را بر تو نازل نكرده‌ايم كه شقى گردى ، بلكه براى اين است كه آمادگى پيدا كنى و بوسيلهء آن به كرامت دنيا و آخرت نائل گردى . قتاده مىگويد : پيامبر اسلام در تمام شب نماز ميگزارد و سر خود را به ريسمانى مىبست كه خواب او را مغلوب نسازد . خداوند به او دستور فرمود كه بر خود آسان گيرد و خاطر نشان كرد كه وحى نفرستاده است كه تا اين اندازه خود را رنجور سازد . إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى : مبرد گويد : يعنى قرآن را فرستاديم تا ياد آورى كسانى باشد كه از خدا مىترسند . تذكره و تذكير هر دو مصدرند . تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَ السَّماواتِ الْعُلى : فرستندهء قرآن در حد اعلاى عظمت قرار دارد ، زيرا او كسى است كه زمين و آسمانهاى بلند را آفريده است . الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى : و اوست خداوند رحمان كه بر عرش استيلا يافت . احمد بن يحيى گويد : استواء يعنى توجه به شيء . گويا ميخواهد بگويد : خداوند به آفرينش عرش توجه كرد و خلقت آن را اراده فرمود . در بارهء معناى استواء در سورهء بقره و اعراف گفتگو شده است . لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ ما تَحْتَ الثَّرى : علم و تدبير و مالكيت آنچه در آسمانها و زمين است و آنچه ميان آنهاست و آنچه زير خاك است ، به خداوند متعال متعلق است . برخى گفته‌اند : منظور از « ما تَحْتَ الثَّرى » گنج‌ها و بدن مردگان است . وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى : اگر صداى خود را بلند كنى بيهوده است و لازم نيست كه اين زحمت بيهوده را تحمل كنى زيرا خداوند داناى راز