الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
36
تفسير مجمع البيان (فارسى)
ابن عباس و سدى گويند : يعنى خداوند بهر موجودى زوجش را عطا كرده و نكاح و آميزش با او را به وى ياد داده است . جبائى گويد : يعنى به مردم نعمتهاى دنيا را عطا كرده و راه استفادهء از آنها را به ايشان نشان داده و دستورات دين را در اختيار ايشان گذاشته تا از راه اجراى آن به نعمتهاى آخرت نائل گردند . قالَ فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى : فرعون گفت : در اين صورت تكليف امتهاى گذشته كه به خداوند اقرار نداشتند و بتها را مىپرستيدند چيست ؟ مقصود از امتهاى گذشته ، قوم نوح و عاد و ثمود بود . قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ : موسى در جواب گفت : اعمال آنها پيش خداوند محفوظ است و خدا به اعمال ايشان علم دارد و آنها را كيفر مىدهد . اين علم در لوح محفوظ است . برخى گفتهاند : منظور از كتاب ، همان چيزى است كه فرشتگان مىنويسند . برخى گفتهاند : منظور فرعون اين بود كه چرا امم پيش ، پس از مرگ برانگيخته نشدند ؟ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى : هيچ چيزى از دست او نمىرود يا اينكه خطا نمىكند و فراموشى ندارد . الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا : خدايى كه زمين را گهواره و بستر شما كرد و در زمين راههايى براى شما بوجود آورد كه به آسانى عبور كنيد . وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً : خدايى كه از آسمان جهت شما باران نازل كرد . در اينجا نقل مطالب موسى تمام مىشود و خداوند دنبالهء مطلب را در بارهء باران براى مردم بيان داشته مىفرمايد : فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى : ما با آب باران اصناف مختلف گياهان را با گلهايى برنگ سرخ و سفيد و سبز و زرد با طعمها و منافع مختلف از زمين خارج كرديم .